Month: October 2021

Ինքնաստուգում

1․ Ի՞նչ ամենամեծ մնացորդ կարող է ստացվել բնական թիվը
8-ի բաժանելիս։

7

2․Գտեք բաժանելին, եթե բաժանարարը 9 է, թերի քանորդը՝ 3,
մնացորդը՝ 5։

32

3․ Գտիր այն ամենափոքր երկնիշ բնական թիվը, որը բաժանվում է 5-ի և 10-ի։

10

4․ Գտիր այն ամենափոքր երկնիշ բնական թիվը, որը 5-ի և 10-ի բաժանելիս ստանում ենք 4 մնացորդ։

14

5․ 10002, 4000015, 10071, 12214,  400004  թվերից  առանձնացրեք  նրանք, որոնք  բաժանվում են 3-ի։

10002

6․ 3033003, 120014, 1972, 828, 1020006  թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 9-ի։

1020006

7․ 220000, 1004, 1051, 2000924, 5011015 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 4-ի։

220000 1004 200924

8․ Հաշվեք  13 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։

2197խ սմ

9․ Հաշվեք ուղղանկյունանիստի  ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 4 դմ, 7դմ,  9դմ։

266դմ

10․Օգտագործելով բաշխական օրնեքը ՝ հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով․

16·40+16·25+16·35=1600

 107. Արմատի կրկնությամբ կազմված, գծիկով գրվող բարդ բառեր գրի´ր:

Օրինակ՝
շուտ-շուտ, երբեմն-երբեմն:

Շատ-շատ, արագ-արագ, մեջ-մեջ, քիչ-քիչ

108. Տրված արմատների կրկնությամբ բառեր կազմի՛ր (արմատների մեջ ի՞նչ փոփոխություն է կատարվում):

Օրինակ՝
Փալաս-փուլուս:

Աման-չաման, մարդ-մուրդ, պարապ-սարապ, պակաս-պռատ, մանր-մունր, փոքր-մոքր, ոլոր-մոլոր, սուս-փուս:

109. Տրված արմատների կրկնությամբ բառեր կազմի՛ր: Բառերի մեջ այդ արմատների գրությանն ուշադրություն դարձրո՛ւ:

Օրինակ՝
ճըռ – ճռճռալ, ճռճռոց:

Մըռ-մռմռալ-մռոց, հըռ-հռհռալ-հռոց, չըռ-չռչռալ-չռոց, կըռ-կռկռալ-կռոց, դըռ-դռդռալ-դռոց:

111. Անջատ գրվող բարդ բառերի (հարադրությունների) իմաստներն արտահայտի՛ր հոմանիշ բառերով:

Պար գալ-պարել, զրույց անել-զրուցել, խաղ անել-խաղալ, թույլ տալ-թողել, ման գալ – զբոսնել, հաց ուտել-սնվել, քուն մտնել – քնել, դաս անել-պարապել:

115. Տրված բաղադրյալ բառերի իմաստներն արտահայտի՜ր բառակապակցություններով:

Օրինակ՝
դարավերջ – դարի վերջ,

Աշխատասենյակ – աշխատելու համար նախատեսված սենյակ:

Գառնարած, – գառ արածելու վայր

բարեսիրտ-բարի սիրտ ունեցող,

չարամիտ-չար միտք ունեցող,

լեռնագագաթ -լեռան գագաթ ,

արագահոս – արագ հոսող,

հարթավայր-հարթ վայր,

աստղագիտություն-աստղերը ուսումասիրող գիտություն,

սրտիկ- փոքր սիրտ,

ծիրանենի-ծիրանի ծառ:

  100. Տրված բառերից տեղ ցույց տվող ածանցավոր բառեր կազմի՛ր: դեղինով ընդգծիր գործածված մասնիկները (ածանցները): Գրիր, թե ինչու ես որոշ բառեր մեծատառով գրել։

Օրինակ՝
հույն – Հունաստան:

Հիվանդանոց,

ծաղկանոց,

մկաստան,

Հայաստան,

նստարան,

այբենարան,

դասարան,

դպրոց,

դարբնոց

հյուրանոց,

զորանոց,

Ռուսաստան,

գործարան,

բրուտարան,

 Ուզբեկիստան,

Հնդկաստան,

թուփանոց,

ծիրանանոց:

101. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր ածանցավոր բառերով:

Շատ ու շատ դարեր առաջ Ասորեստան մի իմաստուն մարդ էր ապրում:
Մորանոցում մի առարկա էր  թաքցրել:
Նա որոշել էր այդտեղ իր համար բնակարան կառուցել:
Տունը դարձրել ես հավանոց:
Երեկոյան դարբնոց  կհանդիպենք:
Գետի ափին մի տնակ ուներ, որտեղ ապրում էր իր սիրելի կենդանու հետ:
Իրենց գյուղիկի փողոցներն ու այգիները հիշեց:

102. Բնակավայր կամ տեղանք ցույց տվող բառերին այնպիսի ածանցներ ավելացրու, որ նոր բառերը տվյալ տեղի բնակիչ իմաստն արտահայտեն:

Օրինակ՝
լեռն – լեռնցի:

Երևանացի, քաղաքացի, վանեցի, մշեցի, աշտարակցի, արտաշատցի,դվինեցի, Կարսեցի, գյումրեցի, լոռեցի, ամերիկացի, նյու-Յորքացի, լոնդոնացի, սարեցի, գյուղացի:

103. Տրված բառազույգերի արմատները տեղափոխելով՝ բաղադրյալ նոր բառեր ստացի´ր:

Օրինակ՝
բարեժպիտ, մանկամիտ – բարեմիտ, մանկաժպիտ:

ա) Ջրահարս, ծովանկար, բ) ժանգապատ, արծաթագույն,
գ) հողմածին, ջրաղաց, դ) զորագունդ, երկրամաս:

ա) Ջրանկար, ծովահարս, բ) ժանգագույն արծաթապատ,
գ) հողմաղաց, ջրածին, դ) զորամաս, երկրագունդ:

104. Տրված բառերր բաղադրիչների բաժանի՛ր: Արմատներն ի՞նչ մասնիկով են կապվում:

Օրինակ՝
Գրատախտակ – գր(գիր) + ա + տախտակ:

Ձեռ+ա+գիր, գեղ+ա+նկար, շրջ+ա+գգեստ, սիր /սեր/+ա+հոժար, դեղն+ա+կտուց, հոդ+ա+կապ:

105. Շարքի բոլոր բառերը, բացի մեկից, նայն ձևով են կազմված: Գտի´ր օրինաչափությանը չենթարկվող բառը:

ա) Հրաշամանուկ, հողագունդ, առևտուր, մեծահոգի, փրկագին:
բ) Ջրկիր, սեղանատամ, նախօրոք, դասաժամ, ձեռնտու:

Օրվա գործունեություն․

Հարցերի պարզաբանում

Մտքի վարժանք(բանավոր հաշվարկներ)

Առաջադրանքներ

1․Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 2 սմ, 9 սմ,  11 սմ։

198 խ սմ

2․Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 5 դմ, 7 դմ,  8 դմ։

280խ սմ

3․Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 6 սմ,  12 սմ, 10 սմ։

720 խ սմ

4․Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 13 սմ, 15 սմ,  10 սմ։

1950 խ սմ

5․Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝

11 սմ,  12 սմ, 10 սմ։

1320 խ սմ

6․ Հաշվեք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝         

 3 դմ,  20 սմ, 10 սմ։

6000խ դմ

7․ Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝

11 սմ, 12 սմ, 14 սմ։

1848 խ սմ

8․Հաշվեք  2 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։

8 խ սմ

9․ Հաշվեք  5 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։

125խ սմ

10․ Հաշվեք  11 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։

1331խ սմ

11․ Հաշվեք  10 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։

1000խ սմ

1. Քանի՞ ուղղանկյուններից է բաղկացած ուղղանկյունանիստը։
   6
2. Ուղղանկյունանիստի նիստերից յուրաքանչյուրը ի՞նչ երկրաչափական պատկեր է։
   ուղանկյուն
3. Խորանարդի նիստերից յուրաքանչյուրը ի՞նչ երկրաչափական պատկեր է։
   քառակուսի
4. Քանի՞ քառակուսիներից է բաղկացած խորանարդը։
   6
5. Քանի՞ նիստ ունի խորանարդը։
   6
6. Քանի՞ գագաթ ունի խորանարդը։
   8
7. Քանի՞ կող ունի խորանարդը։
   12
8. Համեմատեք խորանարդը և ուղղանկյունանիստը։
   ուղղանկյունանիստը նույն խորանարդն է, բայց ուղանկյուն, կամ այլ կերպ՝ խորանարդը ուղանկյունանիստ է, որի նիստերը քառակուսի են։
9. Ի՞նչ խորանարդի ծավալը։
   հիմքի մակերես անգամ բարձրություն
10. Ի՞նչ ուղղանկյունանիստի ծավալը։
    հիմքի մակերես անգամ բարձրություն
11. Որո՞նք են ուղղանկյունանիստի չափումները։
    երկարություն բարձրություն լայնաություն
12. Հաշվեք ուղղանկյունանիստի  ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 6 դմ, 7դմ,  11դմ։
    462 խ․դմ
13. Հաշվեք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝     6 դմ,  18 սմ, 10 սմ։
    1080 խ․դմ
14. Հաշվեք  3 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
    27 խ․ դմ
15. Հաշվեք  15 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
    3375 խ սմ
16. Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 11 սմ, 10 սմ, 16 սմ։
    1760 խ սմ
17. Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝

15 մմ, 18 մմ,  6 մմ։

1620 խ․ մմ

93. Ամեն շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր ե կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր:

Ա. Գետ, լույս (լուս), գիր (գր), սիրտ (սրտ), միտ, քար:

Բ. Ան-, -ավոր, -իչ, -ակ, -֊ք, -ոտ:

Գետ-ակ լուս-ավոր գրիզ ան-սիրտ միտ-ք քար-ոտ

94. Նախորդ վարժության Ա և Բ խմբերի տարբերությունը բացատրի´ր : Ինչպ՞ես կանվանես Բ խմբի մասնիկները:

Ա խմբում բառերը պարզ բառեր են, իսկ Բ խմբում ածանցներ են։

97. Տրված բառաշարքերից ընտրի՛ր ընտրիր այն բառերը, որոնք ածանցավոր են և արմատն ածանցից գծիկով բաժանի´ր, որոնք աժացներ չունեն, դեղին գույն ներկիր:

Օրինակ՝
ձկնիկ – ձկն (ձուկն) – իկ:

Տնակ – տն (տուն) – ակ:

ա) Շապիկ, մկնիկ, զատիկ, ծաղիկ, մայր-իկ, աղջիկ, շն-իկ, փի-սիկ, գեղեցիկ, կապիկ, փոքր-իկ, սիրուն-իկ, կողիկ (կոտլետ), թիթեռն-իկ, ծիտի-կ, քթ-իկ, տոտ-իկ, մատ-իկ:
բ) Գնդ-ակ, գետ-ակ, վանդակ, ելակ, կատակ, նապաստակ, առ-վակ, զավակ, բակ, գուշակ, որդյ-ակ, դղյակ, կտակ, պատանյ-ակ, թի-ակ, թակ, բլր-ակ, վարդակ, սոխակ, մահակ, մոծակ:
գ) Գայլ-ուկ, բուկ, մանուկ, գառն-ուկ, ձագ-ուկ, ձուկ, ձիու-կ, բազուկ, մուկ, աղմուկ, հատուկ, մարդ-ուկ, պոչ-ուկ, վհուկ, ձմերուկ:

99. Տրված բառերից կամ արմատներից նոր բառեր կազմիր՝ ակ, իկ, ուկ ածանցներով: դեղինով ընդգծիր այն բառերը, որոնց նշված ածանցները փոքրացնում կամ քնքշացնում են: ա) Թափանց(ել)-թափանցիկ, շրջ(ել)-շիջիկ, մարտ(նչել)մարիկ, սիրտ-սրտիկ, ճանճ-ճանճիկ
 բ) Օրեն(ք)-օրինակ, ճաշ-ճաշիկ, ախորժ-ախորժակ, սահուն-սահնակ, պահել-պահակ, ընդուն(ել)-ընդունայկ, մոլոր(ել)-մոլորակ, գիտ(ենալ)-գիակ, բուռն(ն)-բուռնիկ: