Month: October 2021

87. Պարզի´ր, թե Ա և Բ բառախմբերն ի՞նչ սկզբունքով են կազմված: Այդ բառախմբերը լրացրո´ւ:

Ա. Ջրառատ, ջրային, ջրկիր, ջրվեժ, հողագործ, հողեղեն, հողոտ, անհող, մարդատար, մարդասեր, մարդամոտ, մարդկային :

Բ. Ջուր, հող, մարդ, :

89. Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր: Արմատներն ինչո՞վ են միանում:
 Մարդամոտ, լուսամուտ, ծնողասեր, գորգագործ, փառատոն:

Մարդ-ա-մոտ,

Լուս-ա-մուտ,

Ծնող-ա-սեր,

Գորգ-ա-գործ,

Փառ-ա-տոն:

90. Տրված արմատներով բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր:

Սառն (սառ), միտ (մտ), մուր (մր):

Սառնարան, սառնորակ, մտամոլոր, մտազբաղ, մրոտ,

91. Տրված բառերը կազմող մասերն առանձնացրո՛ւ: Արմատներն ընդգծիր:

Օրինակ՝

մայրություն – մայր + ություն

անամոթ – ան + ամոթ:

Ամպոտ- Ամպ+ոտ,     

Քարոտ- քար+ոտ

Օդային- օդ+ային,

Անշնորհք-ան+շնորհ+ք,

Դժգոհ-դժ+գոհ,

Հեռավոր-հեռ+ավոր,

Բարություն- բար+ություն,

Գրավոր-գր+ավոր,

Անորոշ-ան+որոշ

Տհաճ- տ+հաճ:

92. Ամեն շարքից մի բաղադրիչ ընտրի´ր և բաղադրյալ բառեր կազմի´ր (քանիսը կստացվի):

Ա.Թութ, կարմիր, փուշ, ոսկի, տուն, գույն, կաթ(ն), խորհուրդ:

Բ.Ան-, -յա, -ենի, -ոտ, -արան, -ավուն, -եղեն, -ավոր:

Ա․ կաթ(ն)-կաթնամթերք, կաթնասուն, կաթնագույն, կաթնային կաթնատու։

1. Չքնաղ-գեղեցիկ

Բյուրազան-բազմատեսակ

Պատսպարվել-թաքնվել

Ծածուկ-գաղտնի

Ապառաժ-շատ պինդ

Հոգեվարք-մեռնելու րոպենել

Սրինգժ-եղեգից պատրատված գործիք

Հոգեգրավ- հոգին գրավող

Հորդել- վարարել

Դյութական-գրավիչ, հմաիչ

Չարքաշ-տանջալից

Անտերունչ-անտեր

Վշտահար-վշտից տանջվող

2)

Պատմվածքում աշխարհը լցված էր բազմատեսակ ծաղիկներով ու գույներով։ Ամեն ինչ շատ գեղեցիկ էր ու հաճելի, բայց այնտեղ ապրող  շատ չար էին ու անսիտ։

Այնտեղ պակասում էր սերն ու բարությունը։

5)

Ա Նա մեծացավ բոլորի հետ, բայց ոչ-ոք նրան չնկատեց։

Բ Տղան շփվելով մարդկանց հետ, հասկանում էր, որ նրանց սրտերը լցված է  չարությամբ  ու անգթությամբ։

7)

Բարի, կամեցող, հոգատար, նախաձեռնող։

8) պատմվածքին համապատասխանում է դ տարբերակը։ Այնտեղ տղան եղեգից սրինգ պատրաստրեց և իր գրավիչ նվագով բարություն մտցրեղ մարդկանց սրտերը։

81. Ուշադրություն դարձրո՛ւ Ա ե Բ խմբերի բառերի կազմությանը. փորձի´ր բացատել տարբերությունը:

Ա. Մարդ, տեր, սիրտ, կապույտ, արքա, ծաղիկ, կատու, բարի:

 Բ. Մարդասեր, Տիրամայր, սրտատրոփ, կապտավուն, արքայական, ծաղկել, կատվազգի, բարերար:

Ա խումբը կազմված է պարզ բառերից, իսկ Բ խմբում բառերը բարդ են։

82. Տրված բառերը բաժանի´ր երկու խմբի (տե´ս  81-րդ վարժությունը):
Ուրախություն, նկար, գլուխ, փետրագնդակ, հինգ, ուրախ, նորություն, փետուր, շյուղ, երկմտություն,շաբաթական, գրպան, քաղաք, օրացույց, գլխակորույս, անուն:

Ա նկար, գլուխ, հինգ, ուրախ, փետուր, շյուղ, գրպան, քաղաք, օրացույց, անուն:

բ Ուրախություն, փետրագնդակ, նորություն, երկմտություն,շաբաթական, օրացույց, գլխակորույս։

83. Ի՛նքդ անվանիր 81-րդ վարժության բառերի շարքերը (ընդհանուր անուններ գտի´ր բառաշարքի համար) և տրված նախադասությունները լրացրո´ւ:

Ա խմբում պարզ բառեր են, որովհետև ունեն մեկ արմատ      :

Բ խմբում բարդ բառեր են, որովհետև ունեն մեկից ավելի արմատ   կամ ածանց  :

85. Պարզ և բաղադրյալ  բառերը տեղադրի´ր տրված նախադասությունների մեջ և նախադասությունները  լրացո´ւ:

Այն բառերը, որոնց մեջ հնարավոր չէ առանձնացնել բառ կազմող իմաստակիր մասեր, պարզ  բառեր են. օրինակ՝ ծով, նկար, ծաղիկ :

Այն բառերը, որոնք  հնարավոր է բաժանել բառ կազմող իմաստակիր մասերի, բաղադրյալ բառեր են. օրինակ՝  հեռախոս – հեռ + ա + խոս, բարկություն – բարկ + ություն, բարեսիրտ, գեղատեսիլ:

86. Տրված բառերի րնդհանուր մասերը գտի՛ր, դրանց  ուղիղ  ձևերը գրի´ր և տրված բառերը  բացատրի´ր:

 Օրինակ՝

բարեսիրտ, բարեկամ, բարեսեր, բարետես: – Բարի:

Բարեսիրտ – բարի սիրտ ունեցող:

Բարեկամ – բարին կամեցող:

Բարեսեր – բարին (բարի բան) սիրող:

Բարետես – բարի (գեղեցիկ) տեսք ունեցող:

ա-Կտցաձև,  կտցահարել, կտցաչափ:-կտուց

կտցաձև-կտուցի ձև

կտցահարել-կտուցով հարվածել

 կտցաչափ-կտուցի չափ

բ) Ուղղագրություն, ուղղագիծ, ուղղամիտ, ուղղություն:-ուղիղ

Ուղղագրություն-լեզվի գրության կանոն

Ուղղագիծ-ուղիղ գիծ

Ուղղամիտ-ճիշտ մտածող

Ուղղություն-այն կողմը, որ տեղ գործողություն է տեղի ունենում կամ իր է գտնվում

գ) Ուղեկից, ուղևոր, ուղեմոլոր, ուղևորվել:-ուղի

Ուղեկից-ուղևորության ընկեր

ուղևոր-փոխադրմիջոցով ճամբորդող մարդ

ուղեմոլոր-ճանապարհը կորցրած

ուղևորվել-ճանապարհ ընկնել

75. Տրված դարձվածքների իմաստները բացատրի´ր:

Օրինակ՝

ջրից չոր դուրս գալ – փորձանքից, նեղ վիճակից  ազատվել:

Սիրտ տալ-հուսադրել, հոգին առնել-դաժանաբար տանջել, գլուխը կորցնել- Խուճապի մատնվել, արևը խավարել-սգի մեջ ընկնել, հալից ընկնել-հոգնել, սիրտը          վկայել-ինչոր բան կանխազգալ, երես ղարձնել-նեղանալ, սիրտ անել-համաձակվել, բկին չոքել-ահաբեկալ, սիպել:

76. Աչքի ընկնել, ձեռ քաշել, գլուխ  պահել, ոտքի վրա, ծայրը ծայրին հասցնել, օրերը հաշվված  են արտահայտությունները նախադասությունների մեջ գործածի´ր  

ա) ուղիղ իմաստով,

բ) որպես դարձվածք:

աչքի ընկավ իր լավ շախմատ խաղալով։

ա կոտրած տիկնիկի աչքը ընկել էր գերնին։

ա Ծեծկռտուքի Ժամանակ տղաները իրար ձեռքերից քաշու էին ու իրատ վնասում։

բ Արմանը տեսնելով չի կարողանում վերանորգել հեծանիվը ձեռ քաշեցնրանից։

ա Կարկուտի Ժամանակ Արամը ձեռքերով պահել էր գլուխը։

բ Շաբաթօրյակի Ժամանակ բոլոր տղաները գլուխ եին պահում։

ա ՈՒսուցչուհին պատժեց առշակերտին մեկ ոտքի վրա կանգնեցնելով։

բ Այնքան էի շտապուն, որ ոտքի վրա ճաշեցի։

ա պարանի ծայրը ծայրին հասցնելով կապեցինք հանգույցը։

բ ծայրը ծայրին հասցնելով ընտանիքիշը կարողացավ բոլոր երեխաների ուսումը ապահովել։

ա արձակուդի օրեր հաշվված էին

բ դաժան թագվորի իշխանության օրերը հաշվված են

Օրինակ՝

1.Գիտնականը հետաքրքրվողներին իր հայտնաբերած կենդանու մարմնի բոլոր մասերը ցույց տվեց, միայն գլուխն էր կորցրել:

2.Ուրախությունից գլուխը կորցրել էր:

78. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

 Օրինակ՝

բարձր հասակ ունեցող – բարձրահասակ:

Բարի սիրտ ունեցող-բարեսիրտ, խիղճ չունեցող-անխիղճ, բարձր ձայնով-բարձրաձայն, միշտ ժպտուն-ժպտադեմ, գանձը պահելու տեղ-գանձարան, կապույտ աչքերով-կապտաչյա, արքայի որդի-արքայազն, հույների երկիր-Հունաստան, փոքր էշ-իշուկ, ծաղիկներով զարդարված-ծաղկազարդ, քաղաքում ապրող-քաղաքացի, հայերի երկիր-ՀԱՅԱՍՏԱՆ:

79. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

Ավետիս (բարի լուր) բերող-բամբեր, արագ ընթացող-արագընթաց, բաժակը ձեռքին արտասանվող ճառ-բաժակաճառ, վեպ գրող-վիպասան, բառարան գրող-բառառանագետ, արտասահմանում ապրող մարդ-արտասահմանցի, բույսերի մասին գիտություն-բնագիտություն:

80.Եթե հնարավոր է՝ ցո՛ւյց տուր բառը կազմող մասերը:

Օրինակ՝

գրասեղան – գր (գիր) + ա + սեղան:

Պահարան – պահ + արան:

Դուռ – չի բաժանվում:

Հականիշ-հակ-ա-նիշ, բանջարանոց-բանջար-ա-նոց, աշակերտ-չի բաժանվում, աշակերտական-աշակերտ-ական, տարրական-տարր-ական, զլխավոր-գլխ(գլուխ)-ավոր, կարմիր-չի բաժանվում, դաշտամուկ-դաշտ-ա-մուկ, հյուր-չի բաժանվում, հարստություն-հարստ(հարուստ)-ություն, կերառատ-կեր(կերակուր)-առատ, վտանգ-չի բաժանվում:

81. Ուշադրություն դարձրո՛ւ Ա ե Բ խմբերի բառերի կազմությանը. փորձի´ր բացատել տարբերությունը:

Ա. Մարդ, տեր, սիրտ, կապույտ, արքա, ծաղիկ, կատու, բարի:

 Բ. Մարդասեր, Տիրամայր, սրտատրոփ, կապտավուն, արքայական, ծաղկել, կատվազգի, բարերար:

Ա խումբը կազմված է պարզ բառերից, իսկ Բ խմբում բառերը բարդ են։