Month: December 2022

Դասարանում

69.=135+12+35=180:2=90

90-12=78

90-35=55

70.340+80=420:3=140

140×5=560+340=900

140տետր

ը

900փողը

71.1+4=5

105:5=21

21×2=42

105-42=63

72.=5+8+11=24

312:24=13

13×5=65

13×8=104

13×11=141

Տանը

73.186:3=62

62+8=70

62-8+3=57

62+70+57=186

74.84-4-5-9=66:3=22

22+4=26

22+9=31

22+5=27

75

416:2=208

1. Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:

Խռպոտ, դժոխք, գործընկեր, ոգևորվել, զառիվայր, անկոտրում, ընդհատել, միանգամայն:

Տոթ էր, աղմուկ ու խառնաշփոթ. կարծես դժոխք լիներ:

Գլորվում էր զառնիվայր լանջով:

Ձայնն էլ խզված էր ու խռպոտ:

Առանց ընդհատելու լսեցին նրա ամբողջ ելույթը ու հետո նստեցին մտամոլոր:

Դու միանգամայն անտեղյակ ես, դրա համար էլ խոսքդ չեն լսում ու աղմկում են:

Անկոտրում ոգի ունի, հեշտ չէ նրան ծնկի բերել:

Միանգամից ոգևորվում է ու կպչում գործի:

2. Բառարանի օգնությամբ գրիր տրված բառերի բացատրությունը:
Տրտմել-տխրել, վշտանալ             

վաղորդայն-առավոտյան

մեղանչել-մեղք գործել

մաքառել-պայքարել, պատերազմել

անտունի-երգի տեսակ

դրվատել-գովաբանել, մեծարել

երկնչել-վախենալ

3.  Տրված առածները ընդգծված բառերի հականիշների օգնությամբ լրացրո՛ւ:
Ամառվա փուշը ձմեռվա նուշը:
Բարեկամ կորցնելը հեշտ է, գտնելը դժվար:
Դուրսը քահանա, ներսը մահանա:
Գիտունին գերի եղիր, անգետին ճորտ:
Գիտունի հետ քար քաշի, :
Իր աչքի գերանը չի տեսնում, ուրիշի աչքի փուշն է տեսնու:

4. Տրված դարձվածքներով նախադասություններ կազմի՛ր:
Զայրացած հայրը աղջկան աչքերով ուտում էր: Կարենը ընկերոջ խելքը կերավ և ձեռքից վերձրեց թանկարժեք գրիչ: Ես անհամբեր սպասում էի եղբորս լույս աշխարհ գալուն: Շինարարները գիշերը ցերեկ անելով ժամանակից շուտ ավարտեցին շենքը: Ես գլխի ընկա, երբ ամեն ինչ արդեն ավարտվել էր: Մուկը կատվին տեսնելիս ծակուծուկ է մտնում:

5. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր բաղադրյալ բառերով:

Հայաստանը հայտնի է որպես տուֆի ու բազալտի երկիր: Հրաբուխից առաջացող քարերի տեսակները տարեցտարի օգտագործվել են որպես շինանյութ: Տուֆով կառուցված եկեղեցիներ, կամուրջներ ու մեծաթիվ ժամանակակից նոր կառուցված բաներ կան: Բազալտի ու տուֆի հետ մեր երկրից դուրս են հանվել բարձրորակ մարմար, գրանիտ ու պեմզա:

6. Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:

Մարգարիտի հատիկները տարբեր մեծության են լինում: Աշխարհում ամենից մեծ լոնդոնյան թանգարանի մեծահռչակ ութսունհինգ գրամ քաշով մարգարիտն է: Համպարը թանկ արժեցող նյութ է, որը գործածվում է լավագույն օծանելիքների արտադրության մեջ: Դա սևին նման, քարին նման նյութ է, որը միայն կաշալոտի աղիներում է լինում: Դա մեծ մասամբ հանում են տեգով խոցված կաշալոտի աղիներից, բայց երբեմն ծովափին էլ կարող են գտնել:

1. Բառերն այնպես դասավորի՛ր, որ նախադասություն ստացվի։

Մեղուն ծաղկից հյութ է քաղում։
Անձրևից հետո սունկ դուրս եկավ։
Երկու գյուղացի ճամփա էին գնում։
Կարմիր Գլխարկը ճանապարհը ընկավ։
Ես տատիկիս գույնզգույն ծաղիկներ նվիրեցի:

2. Գտի՛ր առածների սկիզբն ու վերջը։

Ցողն անձրև չէ,                               կռացած կլինեն։

Պտղատու ծառի ճյուղերը             բայց էլի օգուտ է։

Զանգակի ձայնը                              նրա հորովելը կերգի։

Ում սայլին նստի,                            հեռվից քաղցր է հնչում։

3. Հետևյալ բառերի տառերի վերադասավորումով ստացիր նոր բառեր՝
 մշակ-մաշկ, ակ, կամ: ափսե-ես, ափ, փեսա: ժանր-նժար: վիճակ-կավիճ, ճիվ, կավ: գավառ-վառ, վագռ, գառ: վտակ-տակ, կտակ, կավ, ակ, վատ: մկրատ-կամ, մատ, տակ: պարկ-կապ, ակ, պար, կար, արկ: վկա-ակ, կավ:

4. Բառերից ստացիր տեղ ցույց տվող գոյականներ:

հայ- Հայաստան
ռուս-Ռուսաստան
հույն-Հունաստան
վրացի-Վրաստան
հնդիկ-Հնդկաստան
չինացի-Չինաստան
ֆրանսիացի-ֆրանսիա

5. Պատմիր Հին հայերի Նոր տարվա`  Կաղանդի, Նավասարդի, Ամանորի մասին:

Հնում Ձմեռ պապ չի եղել, այլ եղել է Կաղանդ պապ: Նոր տարվա սեղանը եղել է լիքը և առատ: Նրանք ամբողջ տարվա աշատած բերքն ու բարիքը հյուրասիրում էին նոր տարում:

Ի՞նչը կուզենաիր ավելացնել կամ վերացնել հայկական  Նոր տարին նշելու ավանդույթում։

Կուզենաի, որ հնում էլ ավելի շատ նվերներ նվիրեին քան խորհուրդներ

6. Լար-լուր-լոր, դուր-դար-դեր, սար-սեր, հուր-հեր, կետ-կոտ-կուտ, բեկ-բակ: բառերում ձայնավորի փոփոխությամբ կազմիր նոր գոյականներ:

1. Ըստ ասացվածքի՝ Քանի լեզու գիտես, այնքան մարդ ես։
   Գիտուն, մարդ, խելացի, գրագետ, զարգացած։
2. Տրված բառերից ո՞րե -իկ ածանցով փոքրացնող, փաղաքշական իմաստ չի ստանա:
   Ուլ, գունդ մարդ, շուն բադ:
3. Լավ լուր հաղորդողը մեկ բառով կլինի՝ գուժկան, բոթաբեր, բարեբեր,ավետաբեր, նվիրաբեր:
   

7. Բառաշարքերում առանձնացնել հոմանիշ գոյականների հինգ զույգ:

Ահ-երկյուղ, ծուղակ-թակարդ, թախանձանք-աղերսանք, ընչազրկություն-աղքատություն, թովչանք-հրապուրանք:
Հռչակ-համբավ,, առաջաբան-ներածություն, ավար-կողոպուտ, հարգանք-պատիվ, , , բաղձանք-տենչանք:

8. Բառաշարքում առանձնացնել հականիշ գոյականների հինգ զույգ:
Խաղաղություն-պատերազմ, կորուստ-ձեռքբերում, բերկրանք-թախիծ, վերնահարկ-ներքնահարկ, ըմբոստություն-հնազանդություն,

9. Գրե՛ ք տրված բառերի նույնարմատ հականիշները:
Կուշտ-անկուշտ
անխռով-խռոված
երերուն-աներեր
երջանիկ-ապերջանիկ
ուժեղ-անուժ
տարակուսելի-անտարակույս
կախյալ-անկախ
աղմկոտ-անաղմուկ
արատավոր-անարատ
զարդարուն-անզարդ
բարձրաձայն-անձայն
քաղցրահամ-անհամ
ընչատեր-աղքատ
շնորհալի-անշնորհ
երախտագետ-ապերախտ
գիտուն-անգետս

1) Աստղանիշի փոխարեն տեղադրե՛ք > կամ < նշաններից որևէ մեկն

այնպես, որ ստացվի ճիշտ անհավասարություն.

ա) 5 · 7 > –1, 

բ) 0 < (–3) · (–4), 

գ) (–1) · (–4) > –1,

դ) –4 < 2 · 3, 

ե) (–5) · 2 > 0, 

զ) 5 · 7 < (–4) · (–9)։

2) Կատարե՛ք գործողությունները.

ա) (–2) · (|–4| – |–8|), =8

բ) (|–21|+|+4|) ։ (–5),=-5

գ) ((–3) · (–7) – (–2) · |–4|) · (–6), =-78

դ) (|–9|+|–1|) ։ (18–(–|6|))։=10/12

3) Ո՞ր թվանշանով է վերջանում 5-ի բաժանվող զույգ թիվը։

0 վերգով

4)120-ը 480-ի քանի տոկոսն է։

25%

Լրացուցիչ(տանը)

5) Տրված է երկու կոտորակ։ Առաջին կոտորակի համարիչը 6 անգամ

մեծ է երկրորդ կոտորակի համարիչից, իսկ հայտարարը 5 անգամ

փոքր է երկրորդ կոտորակի հայտարարից։ Ինչի՞ է հավասար

առաջին և երկրորդ կոտորակների հարաբերությունը։

6/5:1/25

6) Թվի կեսի կեսը հավասար է 12-ի։ Գտե՛ք այդ թիվը։

12×4=48

7) Առաջին փականագործին 120 մանրակ պատրաստելու համար

պետք է 3 ժամ, իսկ երկրորդին՝ երկու անգամ ավելի։ Ինչքա՞ն

ժամանակում փականագործները, աշխատելով միասին, կպատրաստեն 600 մանրակ։

120:3=40×2=80

80+40=120

600:120=5

1. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր ածանցավոր բառերով:

Պոչավոր մի կենդանի էր գալիս:

Չգիտեի, որ այդքան զորավոր  ես:

Այդտեղ որսորդները երկոտանի զարմանալի կենդանի են տեսել:

Երկրորդ անգամ հայտնվողը նույն ձին չէր, սրա պոչը  երկարոտ էր, գույնն էլ՝  դեղնավուն:

 Հայրաբար՝ խրատում էր ու համոզում, որ ներող լինի:

Մտերմորեն՝ հորդորում էր, որ մի օր էլ տանը մնա:

Եղբայրաբար օգնում է ու հետևում, որ վատ բան չանես:

Թշնամական եք խոսում:

Հարցը  յուրովի լուծեց ու գնաց:

2. Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:

Սահման չունեցող հզորություն ու անսանձ գոռոզություն ուներ Թեմուրը: Միջին դարի ոչ մի քաղաք չէր կարող համեմատվել նրա նոր մայրաքաղաքի հետ: Ճարտարապետի ձին մի օր կորել էր այդ քաղաքի ամենից մեծ պարտեզում և մեկ ամսյա որոնումներից հետո հազիվ գտնվեց: Թեմուրն իր մայրաքաղաքի՝ Սամարղանդի շուրջ տեղակայված գյուղերն անվանել էր Բաղդադ, Կահիրե, Դամասկոս, որ աշխարհի խոշոր չափի քաղաքները ոչ նկատելի գյուղեր տեսներ:

1․ Տրված բառերից նոր բառեր կազմի՛ր –ոց (-նոց, –անոց) ածանցով: ա) Ծաղիկ, հյուր, ավազակ, մեղու:-ծաղկանոց, հյուրանոց, ավազականոց, մեղվանոց բ) Գոգ, ձեռ, մատ:-գոգնոց, ձեռնոց, մատնոց զ) Կապել, խարտել, սփռել:-կապոց, խարտոց, սփռոց դ) Դրամ, կիլոգրամ, մետր:-դրամանոց, կիլոգրամանոց, մետրանոց ե) Խշշալ, մռնչալ, զռռալ, ոռնալ:-խշշոց, մռնչոց, զռռոց, ոռննոց 2․ Առաջին շարքի յուրաքանչյուր բառ հնարավոր բոլոր ձևերով բաղադրի՛ր (բադադրալ բառեր կազմիր) երկրորդ շարքի ածանցների հետ: Ա. Հյուսիս-հյուսիսային, լեզու-լեզվանի-լեզվական, հայր-հայրական-հայրություն-հայրացու-հայրաբար, դրախտ-դրախտական-դրախություն, տոն-տոնական-տոնային, նկարիչ-նկարչական-նկարչություն, մեղք-մեղքաբար-մեղավոր, հարս(ն)-հարսնական-հարսնաբար-հարսնություն-հարսնացու, օտար-օտարական-օտարություն-օտարաբար, բազում-բազմական-բազմություն-բազմավոր-բազմույթ, բն(ական)-բնածո-բնույթ-բնական-բնություն-բնականաբար, հան(ել)-հանածո, հաս(նել)-հասույթ, դր(դնել)-դրածո-դրույթ-դրական-դրություն, շահ-շահույթ-շահական, պահ(ել)-պահածո-պահային: Բ. Ույթ, ածո, ական, ային, անի, (ա)բար, ոտի, (ա)վոր, (ա)ցու, ություն: 3․ Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ: Մարդատար գնացքը կարո՞ղ է քսանմեկ րոպեում կտրել անցնել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները՝ Խաղաղ օվկիանոսից մինչև Ատլանտյան: Դա նույնիսկ ինքնաթիռով հնարավոր չէ: Բայց ամերիկյան մի համալսարանի գիտնականներ պնդում են, որ այդ իրագործելի է: Մի ագգային գիտաժողովում նրանք ստորերկրյա նոր փոխադրամիջոցի նախագիծ են ներկայացրել: 4․ Ընտրի՛ր փակագծում գրված տարբերակներից մեկը։ Ազատ (ինքնագլուխ, անկաշկանդ, ազատ, անկախ) ոճի ըմբշամարտին հատուկ է հնարների (հնարների, հնարքների, գյուտերի) ազատությունը: Ասենք՝ թույլատրվում է իրավունք է տրվում (իրավունք է տրվում, արտոնվում է) բռնել մրցակցի ոտքը, ոտք թեքել, գցել (շրջել, թավալել, գլորել, գցել): Դասական (ընտիր, դասական, օրինակելի) ոճի մարզիկը ոտքով հնարքների (գյուտերի, հնարքների, հնարների) դիմելու իրավունք (իշխանություն, իրավասության, իրավունք) չունի: Երբ նորից կյանք մտան (ծնվեցին, կյանք մտան) օլիմպիական խաղերը (մրցումները, խաղերը), դրանց ծրագրում տեղ գտավ (տեղ գրավեց, տեղավորվեց, տեղ գտավ, արտահայտվեց) դասական ըմբշամարտը:Սկզբում քաշային բաժանումներ (անջատումներ, ճյուղավորումներ, բաժանումներ) չկային: 5․Տրված բառազույգերի բաղադրիչները տեղափոխելով՝ ստացի՛ր նոր բարդ բառեր: Տրված և ստացված բառերն արմատների միջոցով բացատրի՛ր: Օրինակ՝ ամփոփաթերթ, ծաղկագիր — ամփոփագիր, ծաղկաթերթ: Ծովասուն, ձեռնամարտ:—ծովամարդ, ձեռնասուն Բևեռախույզ, երկրամերձ:—բևեռամերձ, երկրախույզ Ձկնակեր, մարդավաճառ:—մարդակեր, ձկնավաճար 6․ Հնչյունափոխված արմատները գտի՛ր, գրի՛ր դրանց անհնչյունափոխ ձևերը և նշի՛ր, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել: Պատկերազարդ, բազկաթոռ, ոսկեվառ-ոսկի, մաքսանենգ, կաղնեփայտ-կաղնի, գրկել-գիրկ, լեռնաշղթա, պատուհան, ամառնամուտ, մարդամոտ, ժամացույց, հողագունդ, ջերմանավ, սրտապատառ-սիրտ, ցուցանակ, սիրառատ, գինեվաճառ-գինի վաճառող, գերեվաճառ-գերի վաճառող, բարեգութ-բարի, մատենագիր-մատյան, լուսամուտ-լույս:

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Գրե՛ք երեք հաջորդական ամբողջ թվեր, որոնց գումարը հավասար

է 0-ի։

-1+0+1=0

2) Հաշվել.

ա)( -44:4+12:(-3))-134=-149

բ) -12+(-34)-(-21)=25

գ) -34+6-91=-119

դ) -(-56)-(-21)+100=177

ե)-120:2+60=0

3) AB հատվածը C կետով բաժանվում է AC և CB երկու հատվածների։

CB հատվածի երկարությունը AC հատվածի երկարության 2/3-ն է։

Գտե՛ք AB հատվածի երկարությունը, եթե CB հատվածի երկարությունը 24 սմ է։

24:2×3+24=60

4) Արույրը 60 % պղնձի և 40 % ցինկի համաձուլվածք է։ Արույր պատրաստելու համար վառարանի մեջ դրել են ցինկ և 210 կգ պղինձ։

Որքա՞ն ցինկ են դրել վառարանի մեջ։ Որքա՞ն արույր կստացվի։
210+140=350 ,210×40:60=140

Լրացուցիչ(տանը)

5) Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

ա) (35 – 17) – 20=8, դ) (29 – 64) + 23=-12, է) (–39 –21) + 11=-7,

բ) (–43 – 14) – 32=3, ե) (–30 – 21) + 56=47, ը) (16 – 33) – 50=33,

գ) (–74 + 27) – 15=-32, զ) (81 – 45) – 60=-24, թ) (–18 + 6) – 39=27:

6) Հաշվե՛ք.

ա) | – 4 – *|,=1 եթե աստղանիշի փոխարեն գրված լինի –3 թիվը,

բ) |5 – * – 8|=4, եթե աստղանիշի փոխարեն գրվի –9 թիվը,

գ) |* – 2| + |* – (–1)|=9, եթե աստղանիշի փոխարեն գրվի 6 թիվը։

7) Քաղաքից դուրս եկավ մի մեքենա, որի արագությունը 80 կմ/ժ էր։ 

հետո նրա հետևից շարժվեց մեկ ուրիշ մեքենա, որի արագությունը 

90 կմ/ժ էր։ Քաղաքից դուրս գալուց ինչքա՞ն ժամանակ անց 

երկրորդ մեքենան առաջինից 20 կմ առաջ անցած կլինի։

2ժ

8) Գտնել բաց թողած թիվը.

1. Բացատրի´ր նշված «ձմեռային» դարձվածքների իմաստները.
   Ա) կյանքի ձմեռ-ծերություն
   Բ) անձյուն ձմեռ-անհոգ ծերություն
   Գ) անցյալ ձմռան ձյուն-հին պատմություն
   Դ) գլխին ձյուն գալ-փորձանքի գալ
2. Այբբենական կարգի հակառակ հաջորդականությամբ թվարկի´ր այս տարի սովորածդ ամենակարևոր բառերը։
   ֆուտբոլ, օրրան, ԵՎա (քրոջս անունը), քառյակ, փայտփորիկ, ուխտ, ցուցանմուշ, րաբունի, տիեզերք, վարս, սիմֆոնիա, ռնգեղջյուր, ջախջախել, պարտաճանաչ, չղջիկ, որոնել, շնաձուկ, նողկանք, յուրահատուկ, միմյանց, ճողոպրել, ղժժոց, ձգձգել, հանրապետություն, կսմթել, ծերունազարդ, խնջույք, լեռնաշղթա, իրավապահ, ժանիք, թանկարժեք, ընկույզ, էակ, զարթուցիչ, երեկո, դժբախտ, գժտվել, բազմերանգ, արգավանդ
   
3. Գրի´ր, թե նշված թվականներից յուրաքանչյուրը ո՞ր ստեղծագործությունների վերնագրերում է քեզ հանդիպել:
   Ա) երեք- Երեք խոզուկ
   Բ) տասներկու-տասներկու ամիս
   Գ) քառասուն-Ալի Բաբան և քառասուն ավազակները։
   Դ) հազար-հազար ու մի գիշեր

1. Բացատրի´ր երեք դարձվածքների իմաստները և գտի´ր ավելորդ արտահայտությունը, որը չունի դարձվածային իմաստ:

• Ա) կարապի երգ —վերջին երգ
• Բ) ճնճղուկի սիրտ-չկա իմաստ
• Գ) հավի խելք- խելք չունեցող
• Դ) ծիծեռնակի ձայն-բարակ ձայն

1. Եթե հնարավոր լիներ, խաղալիքների փոխարեն ի՞նչ բառ-մաղթանքներով կզարդարեիր տոնածառը: Ի՞նչ բառ-մաղթանքով կզարդարեիր տոնածառի գագաթը:
   ընտանիք, հայրենիք (գագաթին), կյանք, ընկեր, հույս, լույս, հարմարավետություն, վստահություն, ջերմություն, լավություն։
2. Նշված բառերից տառեր օգտագործելով ու վերադասավորելով՝ հավաքի´ր այլ բառեր:
   Եղջերվասահնակ-սահնակ-սանր-հարս-նավ-հավ-վաղ-հնար, ցրտաշունչ-ցուրտ-շուն-շունչ-տուն-նուշ-ցան-աշուն, ձյունաճերմակ-ձյուն-ճերմակ-մայր-երամ-մերան-աճյուն-մուկ-ձուկ-մերկ-ձու, խնդրանք-քար-քնար-դար-քանդ, քաղցրավենիք-քաղցր-քաղց-Եվա-քենի-աղվերան-աղի-աղ-ցանք-քար-քաղաք-Իրաք-Իրան-իր-քեն, տարեմուտ-մուր-տուր-տուտ-ամուր-երամ-տատ-մատ:
3. Փոխադրի՛ր արևմտահայերեն հատվածը արևելահայերեն:
   Կաղանդ պապա,-Ձմեռ Պապի
   Որքան կրնաս, շուտ եկուր,-Որքան կարող էս, շուտ արի,
   Ալ չեմ վախնար, ես կը սիրեմ քեզ հիմա․-Էլ չեմ վախենում, ես սիրում եմ քեզ հմա,
   Դուն մի նայիր իմ բառերուս կցկտուր-Դու մի նայիր իմ բառերը կցկտուր,
   Դէմքիս գոյնին ու քայլերուս դողահար։-Դեմքիս գույնը ու քայլերս դողահար։
4. Բացատրի´ր «մարդ» բառի հոմանիշների ծագումը, իմաստները;
   Ա) մահկանացու-մահացող
   Բ) ադամորդի-մարդ
   Գ) հողածին –հողից ծնված

9. Պատկերացրո´ւ՝ Ձմեռ պապը քեզ խնդրել է գրել իր ամանորա ուղերձի խոսքը՝ աշխարհի բոլոր մանուկներին ուղղված: ( Գրի´ր այդ ուղերձը՝ օգնիր նրան) ։
   
   Սիրելի մանուկներ, շոտով կգա նոր տարին։ Ցանկանում եմ բոլորիդ խաղաղություն, ուրախություն, հաջողություն ուսման մեջ։ Թող հաջորդ տարին լինի երազանքներ ու նպատակների իրագործման տարի։