70.Տրված բառերը բաժանի՛ր բառակազմական բաղադրիչների (արմատների և ածանցների): Ինչպիսի՞ բառեր են հավաքված բառաշարքերից յուրաքանչյուրում:
Ա. Թվական-արևթիվ+ական, պատմություն-պատում+ություն, աղյուսակ-աղյուս+ակ, գրիչ-գիր+իչ, ազդեցություն-ազդեց+ություն, խորություն-խոր+ություն:
Բ. Արևելք-արև+ելք, արևմուտք-արև+մուտք, կենսագիր-կենս+ա+գիր, օտարամուտ-օտար+ա մուտ, ծովագնաց- ծով +ա+գնաց, ինքնատիպ-ինքն+ա+տիպ:
Գ. Արևելյան-արև+ելյան, կենսագրություն-կենս+ա+գրություն, արևադարձային- արև+ա դարձային, անուշահոտություն-անուշ+ա+հոտ+ային, բազմատեսակություն-բազմ+ա+տեսակ+ություն:
71.Նախադասությունները լրացրո՛ւ:
Միայն մեկ արմատով կազմված բառերը կոչվում են պարզ բառեր.
Օրինակ` կրակ, հոդ, ջուր, օդ, գազ:
Մեկ արմատով և ածանցով կամ ածանցներով կազմված բառերը կոչվում են պարզ ածանցաոր բառեր. օրինակ` կրակոտություն, հողեղեն, ջրհեղեղ:
Մեկից ավելի արմատներով կազմված բառերը կոչվում են բարդ բառեր, օրինակ` ջրհոր, օդանցք, գազավորում:
Մեկից ավելի արմատներով և ածանցով կամ ածանցներով կազմված բառերը կոչվում են բարդ ածանցավոր բառեր, օրինակ` կրակմարիչ, անջրանցիկ:
72.Տրված բառերից առանձնացրու այն արմատները, որոնք
ա) հնչյունափոխված են.
բ) միայնակ, որպես բառ չեն գործածվում (չես հանդիպել):
Օրինակ` ա) բնութագրել — բնութ (բնույթ) – ույ-ը դարձել է ու.
բ) խորազնին – զնին արմատը միայնակ, որպես բառ չի գործածվում,
ա)Զուգել, լուսավոր, ջրամբար, գնել, չվերթ, շինության, լճափ, հանգստություն:
բ) Խորաքնին, հետախույզ, մեծասքանչ, զորասյուն, զբոսանավ, կենտրոնախույս, ճյուղակոտոր, փառամոլ:
7֊3. Տրված բարդ բառերի առաջին բաղադրիչները փոխելով` ստացի՛ր նոր բաղադրյալ բառեր:
Ագեվազ (կենգուրու), կակղամորթ-սևամորթ, մարտունակ-պարզունակ, արճճապատ, մեծասքանչ-հիասքանչ, հողածին-նորածին, փառամոլ, ատոմակայան-ստեփանյան:
74.Տրված բարդ բառերի վերջին արմատները փոխելով` ստացի՛ր նոր բարդ բառեր:
Հեռախոս, հանրածանոթ, ձյունածածկ, երկրագունդ, կենսակերպ, հնավանդ, մտահոգ, բարենպաստ, ակնթարթ, լուսանցք:75.Փորձի՛ր այս բառերի կազմությունն ու նշանակությունը բացատրել:
ա) Այգեբաց, այգաբաց:
բ) Հայելի, հայացք, ծովահայաց: (գրաբ. հայել — նայել)
գ) Ակնթարթ, ակնդետ, ակնոց:
77.Բաղադրյալ այնպիսի բառեր կազմի՛ր, որոնց սկզբում լինեն տրված բառերի վերջին բաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:
Դեղնակտուց-կտուցավոր, կենսախինդ-խնդություն, կենսագիր-գրություն, քինախնդիր-խնդրագիրք , ակնդետ-դիտողություն:
78.Այնպիսի բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր, որոնց վերջում լինեն տրված բառերի առաջին բաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:
Բուսական, կատվազգի, սուզանավ, սիրառատ, շինություն:
89.Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր բարդ բառերով:
Երկինքը քերելու չափ բարձր, բարի մտքով, վատ համբավ ունեցող, հեշտությամբ թեքվող, խաժ աչքեր ունեցող, կյանքը սիրող, հանրության կողմից ճանաչված, կյանքով ուրախացող:
Երկինքը քերելու չափ բարձր՝ անցանկալի բարձրության աստիճանի հասնող։
Բարի մտքով՝ բարոյական և բարեգործական արժեքներով ։
Վատ համբավ ունեցող՝ հասարակական ակնկալիքների և արժեհամակարգի հետ հակասող իմիջ ունեցող։
Երջանիկության չափի հեշտությամբ թեքվող՝ իրավիճակների նկատմամբ զգայուն և անկայուն։
Խաժ աչքեր ունեցող՝ տեսողական բացակայություններ կամ խոչընդոտներ ունեցող։
Կյանքը սիրող՝ կյանքի արժեքները բարձրացնող և կենսասիրությամբ հարուստ։
Հանրության կողմից ճանաչված՝ սոցիալական կառույցներում դրսևորվող ճանաչելիություն ունեցող։
Կյանքով ուրախացող՝ առօրյայով կենսապայքարող և ուրախությամբ ապրելը ընտրող։
90.Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր բաղադրյալ բառերով:
Մանր նկարներ անող, թռչուններ բուծելու տեղ, գյուղի տնտեսությանը հատուկ, միտք հղանալը, արդյունք ունեցող, աշխատանքը սիրելը, հավասար կշիռ ունենալը, բառերի մասին գիտություն:
Մանր նկարներ անող՝ մանրանկարիչ։
Թռչուններ բուծելու տեղ՝ թռչնաբուծարան։
Գյուղի տնտեսությանը հատուկ՝ գյուղատնտեսական։
Միտք հղանալը՝ մտահղացում։
Արդյունք ունեցող՝ արդյունաբերական։
Աշխատանքը սիրելը՝ աշխատանքի սեր։
Հավասար կշիռ ունենալը՝ հավասարակշռված։
Բառերի մասին գիտություն՝ լեզվաբանություն։
Ժամհարյան Լեվոն 