Միջին դպրոց 9-4 դասարան
1)Ձևափոխեք հանրահաշվական կոտորակի․
A)2/ab B) 2y-3x/xy G) bx+ay/ab D)5ax-7b/7x E) 3-2a/6a Z)bc-a/abc
2)Ձևափոխեք հանրահաշվական կոտորակի․
A)2/a+b B)1-1/a+b G)1-1/m+n
D)2/x+y E)-1/a+b Z)7/p+q E)-a/a+2b Y)x/2x-y T)2m/2m+n J)6p/ 2p+q
Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).
Նոյեմբեր ամսվա մաթեմատիկական ֆլեշմոբ․
1նյարդային համակարգի կառուցկք և նրա կատարած գործառույթները
Նյարդային համակարգը բաղկացած է ողնուղեղից և գլխուղեղից։ Նյարդային համակարգի հիմնական գործառույթը տեղեկատվության մշակումն է, շարժումների վերահսկումը, զգայարաններից ստացվող ազդանշանների վերլուծությունը։
2ողնուղեղի կառուցկքվացը
Ողնաշարը կենտրոնական նյարդային համակարգի մի մասն է, որը գտնվում է ողնաշարի ներսում։ Ողնուղեղը կազմված է հյուսվածքներից, որոնցից յուրաքանչյուրը կատարում է կարևոր գործառույթ։ Ողնուղեղի երկարությունը մեծահասակների մոտ 40–45 սմ է, տրամագիծը՝ մոտավորապես 1 սմ։ Ողնուղեղը բաժանված է 31 հատվածի, որոնցից յուրաքանչյուր զույգ ողնաշարի նյարդեր են առաջանում՝ 8 պարանոցային հատված, 12 կրծքային, 5 գոտկային, 5 սրբային, 1 կոկսիգալ,
3ինչ է ռեֆլեկսը
Ռեֆլեքսը մարմնի արագ և ավտոմատ արձագանքն է գրգռվածությանը, որն իրականացվում է նյարդային համակարգի մասնակցությամբ։ Դա կարեւոր պաշտպանական մեխանիզմ է, որն օգնում է օրգանիզմին արագ արձագանքել արտաքին կամ ներքին փոփոխություններին՝ առանց մտածելու։
4գլխ ուղեղի բաժիները և նրաց կատարված ֆունկցյաները
Ուղեղը նյարդային համակարգի կենտրոնական օրգանն է, որը վերահսկում է ամբողջ մարմնի գործունեությունը: Այն պատասխանատու է մտածողության, հիշողության, շարժումների վերահսկման, զգայարաններից ազդանշանների ընկալման և մշակման, ինչպես նաև շնչառության, սրտի զարկերի և այլ կենսական գործառույթների կարգավորման համար։ Ուղեղի կեղևի գործառույթները Ապահովում են ավելի բարձր նյարդային ակտիվություն՝ խոսք, մտածողություն, հիշողություն, հույզեր և շարժումների վերահսկում: Դիէնցեֆալոնը բաղկացած է թալամուսից և հիպոթալամուսից: Թալամուսը նյարդային ուղիների խաչմերուկ է: Փոխանցում է զգայական տեղեկատվությունը զգայարաններից դեպի ուղեղի ծառի կեղև: Հիպոթալամուսը կարգավորում է ներքին գործընթացները՝ մարմնի ջերմաստիճանը, քաղցը, ծարավը, քունը և վերահսկում է էնդոկրին համակարգը հիպոֆիզային գեղձի միջոցով: Միջին ուղեղը միացված է գլխուղեղի վերին և ստորին մասերով: Միջին ուղեղի գործառույթները Մշակում է տեսողական և լսողական ազդանշաններ:
Վերահսկում է ռեֆլեքսները, ինչպիսիք են վառ լույսերի կամ բարձր ձայների արձագանքները: Ուղեղիկ Գտնվում է գլխի հետևի մասում՝ ուղեղի կիսագնդերի տակ: Ուղեղիկի գործառույթները Համակարգում է շարժումները և պահպանում հավասարակշռությունը: Ապահովում է ճշգրիտ շարժումներ: Մեդուլլա երկարավուն ուղեղը գտնվում է գլխուղեղի հիմքում և շարունակվում է ողնուղեղով։ Medulla oblongata-ի գործառույթները Վերահսկում է կենսական գործընթացները՝ շնչառություն, սրտի զարկ, արյան ճնշում:
Պատասխանատու է հազի, փռշտոցի, լեղապարկի ռեֆլեքսների համար: Պոնսը ուղեղի ցողունի մի մասն է, որը միացնում է ուղեղիկը և ուղեղի այլ մասերը: Պոնսի գործառույթները Ազդանշաններ է փոխանցում ուղեղային ծառի կեղևի և ուղեղիկի միջև և մասնակցում է շնչառության վերահսկմանը:
Լիմբիկ համակարգը կառուցվածքների համալիր է, ներառյալ հիպոկամպը, ամիգդալան և կեղևի մասերը: Լիմբիկ համակարգի գործառույթները Վերահսկում է զգացմունքները՝ վախ, հաճույք, ագրեսիա:
Պատասխանատու է հիշողության և սովորելու համար: Ուղեղի ցողունը ներառում է երկարավուն մեդուլլա, պոնս և միջին ուղեղ: Ուղեղի ցողունի գործառույթները վերահսկում են կենսական գործընթացները, ինչպիսիք են սրտի բաբախյունը, շնչառությունը և ազդանշաններ է փոխանցում ողնուղեղի և ուղեղի միջև:
5Տեսոհակն վերլուչի բաժիները և նրա կատարած գորցառույթները
Աչքը բարդ օրգան է, որն ընկալում է լույսի գրգիռները և դրանք վերածում էլեկտրական ազդանշանների՝ ուղեղին փոխանցելու համար, որտեղ ձևավորվում է տեսողական ընկալումը։ Աչքի արտաքին կառուցվածքներն են՝ եղջերաթաղանթը, սկլերան և կոնյուկտիվան։ Աչքի միջին կառուցվածքներն են ծիածանաթաղանթը, աչքի գունավոր հատվածը, բիբը, ոսպնյակը և թարթիչային մարմինը։ Աչքի ներքին կառուցվածքներն են՝ ցանցաթաղանթը, մակուլան, ցանցաթաղանթի կենտրոնական գոտին, տեսողական նյարդը և քորոիդը։ Աչքի թափանցիկ միջավայրերն են ջրային հումորը և ապակենման մարմինը: Աչքի լրացուցիչ կառուցվածքներն են կոպերը, թարթիչները և արցունքաբեր ապարատը։
6լսոհական վերլուչի բաժիները և նրա կատարած գորցառույթները
7հայեմբեր ամսվա աշհատանքները
Ստորև գրված նյութերի բանաձևերից ընտրիր աղերի դասին պատկանող նյութի բանաձևը՝
Ստորև գրված աղյուսակում գրի՛ր աղի անվանումը՝ ըստ տրված բանաձևի՝
Օրինակ՝ CuCl ` Պղնձի (I) քլորիդ
| Աղի բանաձևը | Աղի անվանումը |
| Hg2Cl2 | սնդիկ(II) քլորիդ(II) |
1. Կազմիր հետևյալ բայերի ժխտական խոնարհումը և դրանց ժխտականի ձևերով կազմիր նախադասություններ․ խոսում եմ, խոսում էինք, խոսում ենք, կգրեմ, կգրի, կգրեինք, կգրեր, պիտի կարդամ, պիտի կարդան, պիտի կարդայիք, երգել եմ, երգել էիր, երգել էին, երգել էիք, պատմի՛ր, գրեմ, գրես, գրեին, գրեիք, կամ, գիտեմ, իմանալու ենք, գալու եմ, եկել եմ, սիրեցի, սիրեցիք, սիրեց:
չեմ խոսում, չէինք խոսում չենք խոսում, չեմ գրի, չի խոսում, չենք գրի, չի գրելու, չպիտի կարդամ, չպիտի կարդան, չպիտի կարդայիք, չեմ երգել, չէիր երգել, չէին երգել, չէիք երգել, մի պատմիր, չեմ գրի, չես գրի, չեին գրի, չենք գրի չկամ, չգիտեմ, չեինք իմանալու, չեմ գալու չեմ եկել, չսիրեցի, չեմ սիրի, չենք սիրի, չսիրեց
2. Հետևյալ ածականներն ու թվականները գոյականաբար գործածիր նախադասությունների մեջ/տարբեր հոլովաձևերով/: Գեղեցիկ, բարի, մեծ, խելացի, հարազատ, տխուր, երջանիկ, հինգ, յոթ, տասը, քսանհինգ, առաջին, իններորդ, չորրորդ:
229.Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ժխտական:
Մայրս այս պտուղները չեր սիրում է:
Նշանաբառը բոլորը որոշները չգիտեն:
Պարտեզում գեղեցիկ չէի վարդ չէր բացվել:
Ես վաղուց չէի փնտրում այս իրը:
Մի քանի երեխաներ չէին խաղում բակում:
Ջրաղացը հին օրերի երգն չէր երգում:
Կաթի ամբողջ սերը չեր պահել էր միջնեկ որդուն:
230.Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ժխտական: Ուշադրություն դարձրո՛ւ ընդգծված դերանուններին և մակբայներին:
Բոլոր մարդիկ չէին վազում հոսանքի ուղղությամբ:
Այդպիսի երևույթները բավականին հաճախ չեն նկատվում:
Լիովին հնարավոր չէ ուրիշ վայրերում էլ կիրառել նման միջոցառումներ:
Քամին դեռ չէր փչում:
Ինչ—որ մեկը լուսամուտներին թուղթ չէր կպցրել:
Պատերազմը չէր քայքայել ամբողջ տնտեսությունը:
Այստեղ տարվա բոլոր ոչմի տեղումները չեն լինում են միայն գարնանը:
231.Տրված նախադասությունները դարձրո´ւ հաստատական: Ուշադրությո´ւն դարձրու ժխտական դերանուններին և մակբայներին:
մի հնար նրան օգնում էր կրճատելու ժամանակը:
մի առագաստանավ քամուն հակառակ շարժվել կարողացավ:
զբոսնելու ցանկություն ուներ:
Իբր միջատներին թունավորող այդ դեղը բոլորովին վնաս էր տալու այլ կենդանի էակների:
Այդ փաստարկներն ամենևին համոզեցին մարդկանց:
մեկը հիացած էր այդ փոշով:
Վաղուց ենք լսել այդ մասին:
Ի տարբերություն բառակազմական ածանցների`բայածանցներր լինում են բայարմատի և վերջավորության միջև:
Հիմնական բայածանցներն են`
սոսկածանցները` ան, են, ն, չ(մանկանալ, վախենալ, հասնել, թռչել),
բազմապատկական ածանցները` ատ, ոտ, կոտ, տ (կտրատել, ջարդոտել, թռչկոտել, բզկտել),
պատճառական ածանցները` ացն, եցն, ցն (վախեցնել, ծերացնել, հագցնել),
կրավորական ածանցը` վ (գրվել, կարդացվել):
Բայական ձևերը կազմվում են երկու հիմքով` ներկայի կամ անկատարի և անցյալի կամ անցյալ կատարյալի: Բայերի ձևերի կազմությունը կախված է նրանց խոնարհումից (ա, ե) և կազմությունից (պարզ, ածանցավոր):
Բայական ձևերը լինում են դիմավոր և անդեմ (դերբայներ):
Դիմավոր բայերն ունեն երեք դեմք (I, II , III), երկու թիվ (եզակի և հոգնակի), երեք ժամանակ (ներկա, անցյալ և ապառնի) և հինգ եղանակ (սահմանական, ըղձական, ենթադրական, հարկադրական, հրամայական):
Բայերն ունեն երեք սեռ` ներգործական, կրավորական և չեզոք:
Բայերը կարոդ են խոնարհվել երկու ձևով` հաստատական և ժխտական:
Խոսքի մասեր
Հայերենում խոսքի մասերից թեքվում են գոյականները, դերանունների մի մասը և բայերը: Գոյականների և դերանունների թեքումը արտահայտվում է հոլովմամբ, բայերինը` խոնարհմամբ: Թեքվող կարելի է համարել նաև որակական ածականները, որոնք համեմատության աստիճաններ են կազմում: Երբ որևէ խոսքի մասի պատկանող բառ գործածվում է գոյականի իմաստով` գոյականաբար, նույնպես հոլովվում է. Օրինակ` Հինգից երեքը վերադարձան: Բացատրությունն սկսեց պարզից:
Հարցեր և առաջադրանքներ
ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ ԵՎ ԱՄՓՈՓԻՉ ԱՇԽԱՏԱՆՔ
Քննարկում
1)Կատարեք գործողությունները․
A) x+y/3 B)a-b/7 G)2x-3y/5 D)5m+3n/4 E) 4x/4 Z)a/2
2)Կատարեք գործողությունները․
A) x/2 B)3a-1/3 G)2a+b/5 D)2y-x/7 E)3x-6/3 Z)a+1/8
3)Կատարեք գործողությունները․
A)-1 B) 2/x-y G)
Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․
1)Կատարեք գործողությունները․
A)3/a B)a+3/x G)-a/b D)5x2/a E)3x+4/a Z)-2/x
2)Կատարեք գործողությունները․
A)8/a+b B) G)6/a+b D)2m-2/m+n E)3/x-1 Z) 8p-8/p+1
Вставьте пропущенные буквы и раскройте скобки.
Лeса в Мещере разбойнички глухие. Хорошо идти весь день по этим лесам. Пробираться сквозь заросли кустов по дорогам к дальнему озеру.
Путь в лесах это километры тишины, безветрия.
Я люблю лесные сумерки, когда из мхов тянут сыростью в траве грят светлячки.
Закат тяжело пылает на кронах деревьев золотит их стариной позолотой. Последний луч солнца ещё касается их верхушек, а у подножия сосен уже темно и глухо. Безшумно летают и словно заглядывают в лицо летучие мыши(4). На западе ещё тлелт зорька в зарослях волчьих ягод кричит выпь.
Вот и озеро. Здесь под березой разположились знакомые рыбаки. Их лиц я не вижу из за дыма костра который то разгорается то гаснет.
Выделите грамматические основы предложений.
1. Заспались рыбаки рассолодели от безделья даже шутить перестали.
засыпали и перестли шутить
2. Кедровка перестала кричать неторопливо ощипалась задрала голову и по лесу снова понеслось её скрипучее «кра!»
перестала кричать и задрала голову
3. От птицы шёл пар и аппетитный запах: глухарь упрел в собственном соку.
шёл пар и аппетитный запах упрел в собственном соку
4. Облака спрессованной ватой ложились на тайгу и она растворялась в них.
облака ложились
5. Васютка выбрал посуше место натаскал дров развёл огонь.
выбрал и отаскал
Раскройте скобки (напишите НЕ со словами слитно или отдельно).
Нерушимая клятва; бормотал что-то невнятное; не длинный рассказ; неправильный вывод; не должен унывать; путь не близок, а далек; далеко не легкая задача; недоступная территория; непреложное правило; невежливое обращение; неподкупная совесть; необъятные просторы; неугомонный характер; ветер не восточный; не знакомый человек.
Допишите слова.
Смажьте замок; поджечь хворост; увлечься игрой с детьми; нарежьте аккуратно; испечь калач; спрячь деньги; намажь маслом; отрежь хлеб; запрячь лошадь; печь пироги; больно обжечься; режь аккуратнее; увлечься чтением; отвлечь от занятий; смажчте петли.
Прочитайте текст и выполните задания.
Тысячи книг написаны во все века об искусстве ораторов и лекторов. Не стоит здесь повторять все, что известно об ораторском искусстве. Скажу лишь одно, самое простое: чтобы выступление было интересным, выступающему самому должно быть интересно выступать, ему должно быть интересно изложить свою точку зрения, убедить в ней, материал лекции должен быть для него самого привлекательным, в какой-то мере удивительным. Выступающий сам должен быть заинтересован в предмете своего выступления и суметь передать этот интерес слушателям – заставить их почувствовать заинтересованность выступающего. Только тогда будет его интересно слушать.
И еще: в выступлении не должно быть несколько равноправных мыслей, идей. Во всяком выступлении должна быть одна доминирующая идея, одна мысль, которой подчиняются другие. Тогда выступление не только заинтересует, но и запомнится.
А по существу, всегда выступайте с добрых позиций. Даже выступление против какой-либо идеи, мысли стремитесь построить как поддержку того положительного, что есть в выражениях спорящего с вами. Общественное выступление всегда должно быть с общественных позиций. (12)Тогда оно встретит сочувствие.
1.Определите и запишите основную мысль текста.
Бывают случаи когда учителя, преподаватели или другие люди объясняют информатсыю строго по книге, и это может быть непонятно. Но можно заинтересовать, начать объяснять увлекательно, добавляя что-то своё при этом не изменя суть и истину мысли
2.Составьте и запишите план текста из трёх пунктов.
1 пункт что делает выступление интересным
2 пункт роль одной главной идейи идеи
3 пункт значение добрых и общественных позиций в речи
3.Как заинтересовать слушателей своим выступлением?
выступающему самому должно быть интересно выступать, ему должно быть интересно изложить свою точку зрения, убедить в ней
4.Определите и запишите лексическое значение слова «встретит» из предложения 12.
Բոկաչչո Ջովաննի
Իտալացի գրող Ջովաննի Բոկաչչոն Վերածննդի դարաշրջանի հումանիստական գրականության առաջին ներկայացուցիչներից է, ռեալիստական արձակի և նովելի հիմնադիրը եվրոպական գրականության մեջ: Նրա «Դեկամերոն» նովելների ժողովածուն եվրոպական ռեալիստական արձակի առաջին ստեղծագործությունն է:
Ջովաննի Բոկկաչոն մանկությունն ու հասուն տարիներն անցկացրել է Ֆլորենցիայում: Իրավունք է ուսումնասիրել Նեապոլում: Նրա աշխարհայացքի ձևավորման վրա մեծապես ազդել է նեապոլյան ազնվականական մշակույթը:
Լատիներեն գրել է գիտական աշխատություններ. մոտ 20 տարի աշխատել է «Աստվածների ծագումնաբանությունը» գրքի վրա: Գրել է նաև «Նշանավոր կանանց մասին», «Նշանավոր մարդկանց դժբախտությունների մասին» գրքերը:
Բոկաչչոյի գրական ժառանգության մեջ ամենաարժեքավորը գեղարվեստական գործերն են: Նա ստեղծագործական ուղին սկսել է ասպետական գրականությամբ, որը նրան հրապուրել էր ազնվական, անտիկ գրականության ու դիցաբանական թեմաներով և հումանիզմով:
Առաջադրանք 1
Սովորել դասը և պատասխանել հարցերին
Ժամհարյան Լեվոն 