Category: մաթեմաթիկա 6

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Ամբողջ թվերի եռյակի համար ստուգե՛ք բազմապատկման 

զուգորդական օրենքի ճշտությունը.

ա) +9, –2, +3

(9×3)x(-2)=-58

(9x(-2))x3=-58

3x(-2)x9=58,

բ) –5, +4, +7,

(-5×4)x7=-140

(7x(-5)x4=-140

(7×4)x(-5)=-140

դ) +5, –8, –5,

(5x(-5)x(-8)=200

(-5x(-8)x5=200

(5x(-8)x(-5)=200

2) Որոշե՛ք արտադրյալի նշանը և կատարե՛ք բազմապատկումը. 

 ա) (–2) · (+3) · (–7),=42 

գ) (–5) · (–4) · (+3 ) · (–2),= -40

բ) (–1) · (–1) · (–1 ), =-1

դ) (+7) · (–3) · (+4) · (–5)=11:

3) Օգտվելով գումարման նկատմամբ բազմապատկման բաշխական 

օրենքից՝ հաշվե՛ք հնարավորին չափ պարզ եղանակով.

ա) ( +5 ) · ( +3 ) + ( +5 ) · ( –2 )=5, գ) ( –7 ) · ( –4 ) + ( –7 ) · ( +3 ),=7

բ) ( –2 ) · ( +4 ) + ( –2 ) · ( –3 ),=3 -5 դ) ( –6 ) · ( –5 ) + ( –6 ) · ( +4 )։=96

Լրացուցիչ(տանը)

4) Ստուգե՛ք, որ ամբողջ թվերի հետևյալ եռյակների համար ճիշտ է 

բազմապատկման բաշխական օրենքը գումարման նկատմամբ.

ա) –5, –6, –11=22, գ) +2, –10, +7, =-1 ե) +8, 0, –17,=-9

բ) 0, –8, +12=4, դ) –16, –18, +20,=-14 զ) –6, –1, –19=26։

5) Եթե արտադրիչների քանակը զույգ թիվ է, կարո՞ղ է արդյոք արտադրյալը դրական թիվ լինել: Իսկ բացասակա՞ն: Բերե՛ք օրինակներ:
այո

6) Հաշվե՛ք արտահայտության արժեքը՝ ընտրելով թվերի բազմա-

պատկման հարմար հաջորդականություն.

ա) (–8 ) · (–4 ) · (+2 ) · (–5 ) · (–7 ),=-36 գ) (–5 ) · (+6 ) · (–7 ) · (+4 ) · (–3 ),=-5

բ) (–1 ) · (+1 ) · (–6 ) · (–14 ) · (+5 ),=15 դ) (–7 ) · (+8 ) · (–9 ) · (+6 ) · (–1 )։=-3

7) Որոշե՛ք, թե ինչ նշան կունենա չորս ամբողջ թվերի արտադրյալը, 

եթե՝ 

ա) այդ թվերից երկուսը դրական են, երկուսը՝ բացասական,

բ) այդ թվերից երեքը բացասական են, մեկը՝ դրական,

գ) այդ թվերից երեքը դրական են, մեկը՝ բացասական

1) Համեմատման նշաններից ո՞րը պետք է դնել աստղանիշի 

փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ արտահայտություն.

ա) ( –4 ) · ( +5 ) < 0, դ) ( –2 ) · ( –3 ) · ( +4 ) > 5,

բ) ( –9 ) · ( +1 ) · ( +8 ) > 0, ե) ( –9 ) · ( –7 ) = ( +7 ) · ( +9 )։

2) Հաշվե՛ք.

ա) 2 · | –11 + 4 | – | +5 – 8 |=11, դ) | 8 – 4 + 2 | · | 7 – 7 |=0,

բ) 10 · | –2 + 1 | + 6 · | – 4 – 9 |=80, ե) | 9 – 5 + 4 | ։ | –16 + 14 |=4,

գ) | 3 – 4 – 1 | · | 2 + 7 – 12 |=6, զ) | 25 + 6 – 1 | ։ | –17 + 4 + 8|=6։

3) Թվի 15 %-ը հավասար է 12-ի: Գտե՛ք այդ թվի`

 ա) 5 %-ը=4, գ) 30 %-ը=24,

 բ) 75 %-ը=60, դ) 110 %-ը=90:

Լրացուցիչ(տանը)

4) Ճի՞շտ է արդյոք, որ երկու բացասական թվերից ավելի մեծ է այն 

թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելի փոքր է։ այո

5) Քանի՞ մետր է միատեսակ գործվածքի երկու կտորներից 

յուրաքանչյուրի երկարությունը, եթե առաջին կտորը, որում 

երկրորդից 16 մ-ով ավելի գործվածք կա, արժե 168000 դրամ, իսկ 

երկրորդը՝ 120000 դրամ։

1=40

2=56

6) Գտե՛ք այն թիվը, որի`

 ա) 3 %-ը հավասար է 60-ի,=100%=2000 գ) 20 %-ը հավասար է 53-ի,=100%=265

 բ) 17 %-ը հավասար է 340-ի=100%=2000, դ) 2 %-ը հավասար է 37-ի=1850 :

1) Ամբողջ թվերի զույգի համար ստուգե՛ք գումարման տեղափո-

խական օրենքի ճշտությունը.

ա) –9, –1, գ) +8, –10, ե) –13, +14, է) +8, 0,

բ) –3, +7, դ) –21, +12, զ) 0, –7, ը) +1, –4։

2) Գրի՛ առեք արտահայտությունը և հաշվե՛ք նրա արժեքը. 

 ա) –3 և –4 թվերի գումարին գումարել 11-ին հակադիր թիվը, =-4

 բ) –7-ի հակադիր թվին գումարել 8 և –18 թվերի գումարը,  =-3

 գ) 8 և –5 թվերի գումարի հակադիր թվին գումարել –17 թիվը:=20

3) . Հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով.

ա) +7 – ( –3 ) + 7 + ( –8 ) + ( –2)=1

բ) +2 – 44 – (–22 ) + 75 – ( –20 ), =119

գ) –11 + ( –9 ) – 3 + ( –4 ) + 24, =37

դ) +8 + ( –18 ) – ( +35 ) – 13 + 45։=57

4) Բերե՛ք այնպիսի երեք թվերի օրինակ, որոնց գումարը բացասական թիվ է, իսկ ցանկացած երկու հարևան թվերի գումարը` դրական:

5+6+(15)=-4, -125+25+48=-52 25+23-50=2

Լրացուցիչ(տանը)

5) Ամբողջ թվերի եռյակի համար ստուգե՛ք գումարման զուգորդական 

օրենքի ճշտությունը.

ա) –7, +2, +10,=5 գ) –10, –6, –3=-19, ե) –20, 0, +19,=-1

բ) 0, +4, –11,=-7 դ) –16, +8, –14,=-22 զ) +15, +20, –25=10։

6) Գտե՛ք արտահայտության արժեքը` նախ գումարելով բոլոր դրա-

կան թվերը, ապա` բոլոր բացասական թվերը. 

 ա) –7 + 4 + (–2) + (–3) + 10 + (–14)=-2, 

 բ) 10 + (–8) + 6 + (–9) + (–15) + 20=36:

7) Հանումը փոխարինե՛ք հանելիին հակադիր թվի գումարումով և 

հաշ վե՛ք՝ առանձին գումարելով դրական գումարելիները, առան-

ձին՝ բացասականները.

ա) 55 – 6 + 7 – 4 – 19, գ) –81 + 96 – 34 + 52 – 17,

բ) –72 + 8 – 11 + 18 – 25, դ) –19 + 24 – 50 + 31 – 62։

8) Տասնվեցհարկանի շենքի երկու հարևան մուտքերի վերելակները 

կանգնած էին 12-րդ հարկում։ Մի վերելակը նախ բարձրացավ 2 

հարկ, ապա իջավ 5 հարկ։ Մյուս վերելակը նախ իջավ 5 հարկ, 

ապա բարձրացավ 2 հարկ։ Ո՞ր հարկերում կանգնած կլինեն 

վերելակ

1, 7հարկ

2, 9հարկ

1) Հաշվե՛ք.

ա) (–8) · (+16), = -128

բ) (+17) · (–4), = – 68

գ) (–1) · (+1), = – 1

դ) (+20) · (–18),= -360

ե) (–7) · (+5), = -35

զ) (+21) · (–6), = -126

է) (–1) · (+7), =-7

ը) (+15) · (–60)= -900

2) Առանց բազմապատկում կատարելու համեմատե՛ք.

ա) (–5) · (–7) >0, 

բ) (+3) · (+9) > (+8) · (–7),

գ) (–8) · (+6) < 0, 

դ) (–14) · (–12) > (–10) · (+2),

ե) (+16) · (–5) < 0, 

զ) (+20) · (–1) < (–6) · (–3)։ 

3) Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի 

հավասարություն.

ա) -21 ։ 3 = –7, 

բ) 48 ։ (–8) = –6, 

գ) (–80) ։ (–20) = 4,

դ) -10 ։ (–5) = 2, 

ե) (–45) ։ 15 = –3, 

զ) (–80) ։ (–16) = –5։

4) Հետևյալ թվերը ներկայացրե՛ք երկու արտադրիչների արտադրյա-

լի տեսքով, որոնցից գոնե մեկը բացասական թիվ է.

–40=-20×2, +32= -16x-2, –1= -1×1, 0=-15×0, –12=-4×3, +9=-3x-3:

Լրացուցիչ(տանը)

5) Կատարե՛ք ամբողջ թվերի բազմապատկում.

ա) (–4) · (–5)=20, գ) (+32) · (–6)= -192, ե) (+1) · (+23)=23 , է) (–19) · (+7)=-133,

բ) (–8) · 0,=0 դ) 0 · (–1)=0, զ) (+14) · (–25)=- 350, ը) (–10) · (+12)=-120։

6) Համեմատե՛ք թվերը.

ա) (–5) · 0 < 4, գ) –100 ,< 100 · (–3) · 0,

բ) (7 · 0) · (–9) > –2, դ) 8 > 37 · (0 · 20)։

7) Համեմատման նշաններից ո՞րը պետք է դնել աստղանիշի 

փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ համեմատում.

ա) (–4) · (–5) > 0, 

դ) 2 · 3 < (–4) · (–2),

բ) (–8) · 5 < 0, 

ե) 2 · (–20) = (–10) · 4,

գ) 7 · (–3) < (–2) · (–1), 

զ) (–12) · (–2) > 5 · (–1)։

8) Ի՞նչ նշան կունենա երեք ամբողջ թվերի արտադրյալը, որոնցից` 

 ա) երկուսը բացասական թվեր են, մեկը` դրական,

դրական

 բ) մեկը բացասական թիվ է, երկուսը` դրական:\

բացասական

1) Գտե՛ք գումարը.

ա) (–11) + (–2) + 6 + 5 + (–7)=-9, 

բ) 22 + (–14) + (–30) + (–15) + 19=1,

գ) 8 + 14 + (–21) + (–36) + (–1)=36, 

դ) (–33) + 25 + (–40) + (–25) + 80=7

2) Կոորդինատային ուղղի վրա նշե՛ք այն բոլոր կետերը, որոնց 

համապատասխանող թվերի բացարձակ արժեքները`

ա) փոքր են 1-ից, գ) մեծ են 0-ից և փոքր են 6-ից,

0

բ) փոքր են 5-ից, դ) մեծ են 8-ից և փոքր են 12-ից։

-4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4

3) Գնել են պարտերի և օթյակի 12-ական տոմսեր։ Բոլոր տոմսերի 

համար վճարել են 36000 դրամ։ Ի՞նչ արժե պարտերի տոմսը, եթե 

այն օթյակի տոմսից 1000 դրամով թանկ է։

36000-6000=30000

30000:2=15000

15000+6000=21000

15000:6=2500 օթյակ

21000:6=3500 պարտեր

4) Ճի՞շտ է, որ երկու հավասար ամբողջ թվերի բացարձակ ար-

ժեքները նույնպես հավասար են։ այո

Լրացուցիչ(տանը)

5) 12 մ երկարություն, 10 մ լայնություն և 5 մ բարձրություն ունեցող 

մարագը 3/4-ով լցրել են փայտով։ Քանի՞ անգամ են գնացել` փայտ 

բերելու, եթե ամեն անգամ փայտը բերվել է 2 բեռնատարներով` 

յուրաքանչյուրում 15 մ³ փայտ: 30 անգամ

6) Տուփում կա 6 կարմիր և 4 սպիտակ գնդիկ: Նրանցից վերցնում են 

պատահական մեկը: Ինչքա՞ն է հավանականությունը, որ այն 

60%

7) Ճի՞շտ է, որ եթե մի ամբողջ թիվը փոքր է մյուսից, ապա նրա բացարձակ արժեքը նույնպես փոքր կլինի մյուսի բացարձակ արժեքից։

այո

1)Հաշվել

ա) 6 – 7, = -1

բ) –30 – 44, = -74

գ) 12 – 9,= 3

դ) 18 – 23,=-5

ե) –11 – 9, =-20

զ) 8 – 2, =6

է) –16 – 7, = -23

ը) 0 –16=-16

2) Կատարե՛ք հանում.

ա) 34–(–7)=41

բ) 101 – (–8)=109

գ) 29 – (–11)=40

դ) –70 – (–14)=-56

ե) –48–(–25)=-23

զ) –17 – (–34)=17

է) –52 – (–2)=-50

ը) 82 – (–3):=85

3) Գտե՛ք և համեմատե՛ք արտահայտությունների արժեքները.

ա) 8 – 3 > 3 – 8, գ) –25 – (–3) < –3 – (–25),

բ) (–7) – 4 < 4 – (–7), դ) 6 – (–2) > (–2) – 6։

 Ի՞նչ օրինաչափություն է այստեղ գործում։

4) Օդի ջերմությունը իջավ 70⁰C-ով և դարձավ –30⁰C։ Որքա՞ն էր օդի 

ջերմությունը մինչև այդ փոփոխությունը։

+40⁰C

Լրացուցիչ(տանը)

5) Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի հավասա-

րու թյուն ստացվի.

ա) 2 –8 = –6, դ) -28+ 25 = –3, է) -3+ 9 = 6,

բ) 0 – (-7) = 7, ե) –15+ 14 = –1, ը) 19 – 11 = 8,

գ) 3 + (-23) = –20, զ) –(-10) + 10 = 20, թ) –61 – (-83) = 22։ 

6) Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

ա) (35 – 17) – 20=(-2) դ) (29 – 64) + 23=(-12) է) (–39 –21) + 11=(-49),

բ) (– 43 – 14) – 32,=(-89) ե) (–30 – 21) + 56=4, ը) (16 – 33) – 50= -67,

գ) (–74 + 27) – 15=(-62), զ) (81 – 45) – 60=-24, թ) (–18 + 6) – 39=-51, 

7) Բերե՛ք երկու այնպիսի ամբողջ թվերի օրինակ, որոնց տարբե րու-

թյունը դրական թիվ լինի։ Կարո՞ղ է արդյոք այդ դեպքում հանելին 

բացասական թիվ լինել։ 5 (-2)

8) Սուզանավի խորաչափը ցույց էր տալիս ծովի մակերևույթից 145 մ 

խորություն (–145 մ)։ Որոշ ժամանակ անց խորաչափի ցուցմունքը 

դարձավ –173 մ։ Ինչքա՞ն էր սուզանավի ընթացքի նախկին և նոր 

խորությունների տարբերությունը 28