Month: May 2023

русский

русский

русский

русский

русский

русский

русский

русский

Գեղեցկությունը կփրկի աշխարհը»

Ֆյոդոր Միխայլովիչ Դոստոևսկի

«Գեղեցկությունը կփրկի աշխարհը» արտահայտությունը բոլորն են լսել, սակայն քչերը գիտեն, թե ով է այդ խոսքերի հեղինակը, և արդյո՞ք այն տեղին է օգտագործվում: Արտահայտության հեղինակը ռուս մեծ գրող և փիլիսոփա Ֆյոդոր Միխայլովիչ Դոստոևսկին է (1821-1881թթ.): Տալով տարբեր ձևակերպումներ իր օրագրերում, Դոստոևսկու այս հայտնի արտահայտությունը հանրությանը հայտնի է դարձել նրա հանրահայտ «Ապուշը» վեպի միջոցով : Վեպի 3-րդ մասի V գլխում այս խոսքերն արտասանում է 18-ամյա Իպպոլիտը։

Ահա՝ հատվածը.

«Ճի՞շտ է, իշխան, որ դուք մի անգամ ասել եք, թե աշխարհը կփրկի «գեղեցկությունը»: Պարոնա´յք, — բարձր գոչելով դիմեց նա բոլորին, — իշխանը պնդում է, որ գեղեցիկը կփրկի աշխարհը: Իսկ ես պնդում եմ, որ նա այդպիսի չարաճճի մտքեր է արտահայտում, որովհետև սիրահարված է:

Պարոնա´յք, իշխանը սիրահարված է. հենց որ նա մտավ, ես դրանում համոզվեցի: Մի ամաչեք, իշխա´ն, ես կսկսեմ Ձեզ խղճալ: Ո՞ր գեղեցկությունը կփրկի աշխարհը: Ինձ այդ մասին Կոլյան է պատմել: Դուք մոլի քրիստոնյա ե՞ք: Կոլյան ասում է, որ դուք ինքներդ Ձեզ քրիստոնյա եք համարում: Իշխանը նրան ուշադիր տնտղեց և ոչինչ չպատասխանեց»:

Իրականում հեղինակը փորձել է ընթերցողի մտածողությունն ուղղել այլ հունով, քան արտահայտության բառացի այն նշանակությունը, որը, ցավոք, վերջին ժամանակներս է ձեռք բերել և ստացել լայն տարածում: Դոստոևսկին հեռու էր իրերի գեղագիտական գնահատումից և արժևորումից, նա խոսում էր հոգու գեղեցկության մասին, և դա համապատասխանում է վեպի հիմնական գաղափարախոսությանը և նպատակին՝ ստեղծել «դրական հիասքանչ կերպար»: Այդ պատճառով էլ հեղինակը իր սևագրերում իշխան Միշկինին կոչում էր «իշխան Քրիստոս»՝ այդպիսով իրեն հիշեցնելով, որ իշխան Միշկինի կերպարը պետք է առավելագույնս նման լինի Քրիստոսին՝ բարիությամբ, մարդասիրությամբ, հեզությամբ, էգոիզմի բացարձակ բացակայությամբ, կարեկցությամբ՝ դեպի մարդկային անհաջողություններն ու դժբախտությունները:

Ուստի «գեղեցկությունը», որի մասին Դոստոևսկին խոսում է, «դրական հիասքանչ մարդու» բոլոր բարոյական հատկանիշների միասնությունն է: Սա է համապատասխանում Դոստոևսկու հիմնական գաղափարներին: Նա գտնում էր, որ մարդիկ կարող են «հիասքանչ և երջանիկ լինել» ոչ միայն անդրշիրիմյան կյանքում, այլ նրանք կարող են այդպիսին լինել նաև «առանց կորցնելու երկրի վրա ապրելու իրենց հնարավորությունը»: Դրա համար նրանք պետք է հասկանան, որ «Չարը չի կարող լինել մարդկանց բնական վիճակը», և որ յուրաքանչյուրը կարող է ազատվել դրանից:

Եվ միայն այն ժամանակ, երբ մարդիկ կսկսեն առաջնորդվել այն ամեն լավով, որ «կա իրենց հոգում, հիշողության մեջ և ձգտումներում» (Բարի-ով), նրանք «իրականում կլինեն գեղեցիկ» և հիասքանչ, և աշխարհը կփրկվի «գեղեցկությամբ», այսինքն՝ այն ամեն բարով, որ կա մարդկանց մեջ: Բնական է, որ դա միանգամից չի լինի… «անհրաժեշտ է հոգևոր աշխատանք, փորձություններ և անգամ տանջանքներ», որոնցից հետո մարդը կհեռանա «Չարուց», և կդիմի «Բարուն», կգնահատի այն:

Այս մասին խոսվում է վեպի տարբեր հատվածներում: Ահա ևս մեկ հատված 1-ին մասի VII գլխից. «Գեներալի կինը մի պահ լուռ և քամահրանքի որոշակի արտահայտությամբ նայում էր Նաստասյա Ֆիլիպպովնայի դիմանկարին, որը նա պահում էր իր՝ առաջ մեկնած ձեռքում` խիստ արտահայտիչ կերպով այն հեռացնելով իր աչքերից: — Այո, գեղեցիկ է, — խոսեց նա վերջապես, նույնիսկ առավել քան: Ես միայն երկու անգամ եմ նրան տեսել, և միայն հեռվից: Այսպես ուրեմն, դուք այսպիսի գեղեցկությունը գնահատու՞մ եք, — հանկարծ նա դիմեց իշխանին: — Այո´… Այդպիսին… — պատասխանեց իշխանը որոշակի ճիգով: — Այսինքն հենց այսպիսի՞: — Հենց այդպիսի: — Ինչու՞: — Այս դեմքի վրա տանջանքն է շատ – խոսեց իշխանը ակամա, կարծես ինքն իր հետ էր խոսում և ոչ թե հարցին էր պատասխանում: — Դուք գուցե հիմարություն ասացիք,- ինքն իրեն որոշեց գեներալի կինը և գոռոզ շարժումով նկարը նետեց իրենից հեռու` սեղանի վրա:

Դոստոևսկու գաղափարները բարու և «բարոյական օրենքի» մասին համընկնում են գերմանացի փիլիսոփա Էմանուել Կանտի գաղափարախոսության հետ. «Երկու բան հոգիս լցնում են ամեն անգամ մի նոր ու ավելի ուժեղ պատկառանքով, երբ ես մտածում եմ դրանց մասին… աստղազարդ երկինքը ինձ վրա և բարոյական օրենքն իմ մեջ»…։

«Աշխարհը կփրկի գեղեցիկը, միայն թե այն բարի լինի»: . Կարևորն այն է, որ Դոստոևսկու այս հանրահայտ արտահայտությունն էլ յուրօրինակ մարգարեություն է յուրաքանչյուրիս համար…

Փրկենք մեր աշխարհը մեր գեղեցկությամբ…

Հարցեր և առաջադրանքեր։

2.Գրիր տասը հոմանիշ զույգ գեղեցիկն ու բարին բնորոշող։

Բարեհոգի, բարեմիտ, բարեսիրտ, մեղմասիրտ, փափկասիրտ, անչար, գթոտ, ողորմած, գթասիրտ, գթասեր:

Սիրուն, գեղանի, գեղեցկուհի, սիրունիկ, գողտրիկ, գողտր, (արևմտհ.) աղվոր, աղվորերես, (բարբառային)

3. Ովքե՞ր են ամենաբարի գրողները քո պատկերացմամբ։Հիմնավորի՜ր։

Իմ պատկերացմամբ ամենաբարի գրողները ։հեքիաթագիրներն են

1.Запиши глаголы в неопределённой форме.

Ставят, везёт,бегают,цветёт,плачет,несёт,пахнет,завтракает,,бредёт,делаете, знакомят, разгребёт, вешаем, плетём, трясёт, мокнут, квакают.

ставить, везти, бегать, цвести, плакать нести, пахнуть завтрыкать, брести, делать знакомить разгребать вешать плести трясти мокнуть кжакать.

2. Данные словосочетание замените глаголами неопределённой формы.

Оказывать помощь. помогать

Очищать пол от сора. потметать

Вести наблюдения. наблюдать

Давать совет. советовать

Покрываться цветами. расцветать

Принимать решение. решать

3. Подберите к глаголам синонимы. Запишите глаголы в неопределённой форме.

Строят-конструировать, изумить-пытать, шумит-бушевать, просил-молил, бить-колотить, наблюдают-сотреть, охранять-сторожыть, поймают-ловить, фантазирует-придумовоть, плакать-рыдать, сказал-говорить, гореть-пылать, блестел-сверкать. Превозносить-перемещать, стережёт-резать.

4.Заменитте фразеологизмы глаголами неопределённой формы.

Бить баклуши-беделничать

Вешать нос-растраиватьця

Витать в облаках-мечтать

задать головоломку-озадачить

зарубить на носу –запомнить

ждать у моря погоды-надеяться

дать слово-обещать

дрожать как осиновый лист-бояаться

писать как курица лапой-плохой почерк

ходить на голове-бесится

считать ворон-отвекатся

держать в голове-помнить

клевать носом –засыпать

наговорить с три короба-врать

держать в голове-помнить

держать язык за зубами-молчать

5.Напишите глаголы в настоящем, будущем и прошедшем времени.

Бегать-бегал-буду бегать, трогать-трогал-буду трогать.

6.Определите вид и время глаголов.(совершенный ,несовершенный )

Речушка замёрзла-совершенный. На быстрине над полыньёй поднимается (не соверпенный)пар. Речка дышит (не соверпенный. От её холодного дыхания вырастут совершенный. на закраинах льда белые венчики цветов.

7.Укажите время и число глаголов.

Пробежала и пискнула (прошл вр, ед число) мышь. Стукнулся о берёзу и упал (прошл вр, ед число) жук. На макушке ели кукует (наст вр, ед число) кукушка. На вершине дуба заворковал прошл вр, ед число дикий голубь. На закате солнце заухает (будушее, ед число) в лесу филин.

8.Измените глаголы по лицам и числам.

Решать, чинить.

я-решаю чину

ты-решаеш чиниш

он решает чинит

она решает чинит

оно решает чинит

мы-решаем чиним

вы решаете чините

они решают чинят

1.Вставьте пропущенные буквы.

Ловкий акробат; обижать слабого; низкий берег; примерять платье; дневное освещение, отварить картошку; запевать песню; быстрая ходьба, чистота помещений; дрожит от холода; посидеть на скамейке; зеленая травка; прожевать хлеб; поласкать щенка;, букет сирени; слезать с крыши; проростить морковь на грядке; пожалеть сироту; связать свитер; отворить ворота; управление автомобилем.

2.Правописание Не с существительными(раздельно или слитно).

Знак неравенства; рассказывать небылицы; явная несправедливость; обидная невнимательность; обсуждали неуспеваемость, а поведение; голубые незабудки; слепая ненавить; возникшее недоразумение; неопытность ученика; не успех, а провал; осенняя непогода; вырваться из неволи; скрытая неприязнь; пережить неудачу.

3.Правописание Не с прилагательными.

Не обыкновенный талант; не стерпимая боль; не значительная сумма денег; не разлучные друзья; почуять недоброе; неуклюжие выражения; ненавистный человек; не сокрушимая сила; не доступные вершины; отнюдь не прочный материал; подарку не рад; не веселый, а грустный взгляд; неподкупная честность; неуклюжий щенок; неряшливая каморка.

4.Вставьте пропущенные буквы(н/нн в прилагательных)

Лиственная аллея; костяная ручка; экскурсинное бюро; гусиный клюв; серебряный портсигар; журавлиный клин; оловянный солдатик; стеклянная бутылка; ветренный день; маслянная краска; румяное лицо; искренняя радость; пенсионный возраст; таинственная улыбка; обветренные руки; бездонная пропасть; лимонныый сок; ранний рассвет; каменная ограда; песчанная почва.

5.Правописание не/ни в местоимениях.

Некого послушать; никому не помог; не с кем поговорить; ни о чем не спорить; несколько вопросов; ничего не делал; некого позвать; некому не писать; ни о ком не спрашивать; не от кого утаивать.

6.Измените глаголы по лицам: есть, ходить, решать, смотреть

я ем хожу решаю смотрю

ты ешь ходишь решаешь смотришь

он ест ходит решает смотрит

она ест ходит решает смотрит

оно ест ходит решает смотрит

мы едим ходим решаем смотрим

вы едите ходите решаете смотрите

они едят ходят решают смотрят

7. Измените существительные по падежам: кукла, озеро, жизнь, стол

• Именительный ( кто? что? (есть). кукла озеро жизнь стол
• Родительный. (кого? чего? (нет) куклы озера жизни стола
• Дательный. (кому? чему? (дать) кукле озеру жизни столу
• Винительный. (кого? что? (вижу) куклу озеро жизнь стол
• Творительный. (кем? чем? (доволен) куклой озером жизнью столом
• Предложный. (о ком? о чем? (думаю) о кукле об озере о жизне о столе

1)160:4=40

2)240:60=1/4

100:1/4=25%

3)1200×40:100=480

1200+480=1680

4)300:15=20×100=2000

5)(-3)+(-2)=-5

-5x(-12)=60

6ա27+12=39:3=13

Բ33:3=11

11-1=10

Ց2x-2=x

X=2

7

ա)3.14+2.48=5.62

5.62:2=2.81

Բ)7.12-6,44=0.68

0.68×2.5=1.7

Կրկնողական առաջադրանքներ:

Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:

Երբեմն ծովում (ծով) լույս է դուրս գալիս: Այն դիտվում է մակերեսային տաք ջրերի (ջրեր)՝ալիքների(ալիք) կապտականաչավուն լուսարձակման(լուսարձակում) տեսքով(տեսք): Ծովային լուսարձակուման(լուսարձակում) գլխավոր աղբյուրը միաբջիջ օրգանիզմներն են, որոնք ինչպես բույսերը(բույսեր), այնպես էլ կենդանիները(կենդանիներ) հատկություն ունեն: Նրանք արևի(արև) էներգիան լուսային էներգիայի(էներգիա) վերածելու բացառիկ ունակություն ունեն: Քիմիական բարդ ռեակցիաների(ռեակցիա) հտևանքով (հետևանք) առաջանում է «սառը» լուսարձակում, որը չի ուղեկցվում ջերմության (ջերմություն) արտադրությամբ(արտադրություն):

1. Անծանոթ բառերը դուրս գրիր և բառարանի օգնությամբ բացատրիր:
   2. Քննարկիր հոր և որդու առաջին երկխոսությունը:
   3 .Ընդգծիր այն հատվածները, որոնցում տղան գիտակցում է իր արարքի տգեղությունը:
   4 . Տղային արդարացրու, մեղադրիր, բնութագրիր:
   5 . Ինչու՞ է պատմվածքը վերնագրված «Հացը»:
   6 . Ո՞րն է պատմվածքի ասելիքը: