Թեմա 9․Հաշմանդամների իրավունքներ։

Որքանո՞վ են պաշտպանված հաշմանդամների իրավունքները մեր երկրում։

Հաշմանդամություն ունեցող անձինք Հայաստանում ունեն բոլոր քաղաքացիների հետ նույն իրավունքները և պաշտպանված են ցանկացած խտրականությունից: Պետությունը նրանց ապահովում է սոցիալական պաշտպանությամբ, ներառյալ հաշմանդամության կենսաթոշակ, վերականգնողական ծառայություններ և տնային խնամք: Նրանք ունեն հասանելի կրթության իրավունք և կարող են հաճախել սովորական կամ հատուկ դպրոցներ, որտեղ առաջին և երկրորդ խմբերի աշակերտները ստանում են անվճար ուսուցում: Նրանք օգտվում են արտոնյալ աշխատանքային պայմաններից, ներառյալ կրճատ աշխատանքային շաբաթը և գործատուի աջակցության ծրագրերը: Երաշխավորված են նաև հասանելի միջավայրը, անկախ կյանքի իրավունքը և հասարակական կյանքին մասնակցությունը:

երկրաչափություն

1)AB և CD հատվածները հատվում են M կետում այնպես, որ MA = 7 սմ, MB = 21 սմ, MC = 3 սմ և MD = 16 սմ: A, B, C և D կետերը գտնվու՞մ են, արդյոք, միևնույն շրջանագծի վրա։
ոչ

2)Շրջանագծի երկու լարեր հատվում են: Մի լարի հատվածները հավասար են 24 սմ և 14 սմ, իսկ մյուս լարի հատվածներից մեկը`28 սմ: Գտեք երկրորդ լարի երկարությունը:
12

3)Երկու իրար հատող լարերից մեկը տրոհված է 48 մ և 3 մ հատվածների, իսկ մյուսը` կիսվում է։ Որոշեք երկրորդ լարի երկարությունը։

24

4)Երկու իրար հատող լարերից մեկը տրոհված է 12 մ և 18 մ հատվածների, իսկ երկրորդը` 3 : 8 հարաբերությամբ։ Որոշեք երկրորդ լարի երկարությունը։
9 24

5)Իրար հատող երկու լարերից առաջինը 32 սմ է, իսկ երկրորդ լարի հատվածներն են 12 սմ և 16 սմ: Որոշեք առաջին լարի հատվածները։
-x2+32x-192=0
D=16
x1=-32+4/-2=14
x2=-36/-2=18

6)Մի կետից շրջանագծին տարված են հատող և շոշափող: Որոշել շոշափողի երկարությունը, եթե հատողի արտաքին և ներքին մասերի երկարությունները համապատասխանաբար հավասար են՝ ա) 4 սմ և 5 սմ, բ) 2,25 դմ և 1,75 դմ, գ) 1 մ և 2 մ։
ա6սմ բ)3դմ գ)1.732050807568877մ

7)Շոշափողը 20 սմ է, իսկ նույն կետից տարված և շրջանագծի կենտրոնով անցնող հատողը 50 սմ։ Գտեք շրջանագծի շառավիղը։
400=x*(50-x)
-x2+50x-400=0
D=900
x1=-50+30/-2=10
x2=-80/-2=40
պատ՝r=20

երկրաչափություն

1)O-ն ABC եռանկյան միջնագծերի հատման կետն է: Գտե՛ք AO հատվածի երկարությունը, եթե AK միջնագիծը 18 դմ է:

12դմ

2)O-ն ABC եռանկյան միջնագծերի հատման կետն է: Գտե՛ք AK միջնագծի երկարությունը, եթե OK-ն 5 սմ է:

15սմ

3)Տարված է C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյան CH բարձրությունը: Գտե՛ք AB ներքնաձիգը, եթե AC = 6 սմ, AH = 3 սմ:

12սմ

4)Ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգին տարված բարձրությունը այն բաժանում է 4 սմ և 5 սմ երկարությամբ հատվածների: Գտե՛ք եռանկյան էջերը:
6 3√5
5)Տարված է C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյան CH բարձրությունը:
Գտեք AB ներքնաձիգը, եթե AH:HB=4:5, AC = 6 դմ:
9

6)Ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգին տարված բարձրությունն այն բաժանում է 9 սմ և 16 սմ երկարությամբ հատվածների: Գտե՛ք այդ եռանկյան պարագիծը:
37.23407613227815

բառերը

ակորդ-դաշնակ

ակուլա-շնաձուկ

ակուլիստ-ակնաբուժ

օկուրկա-ծխուտ

ակտիվ-ժիր ա

օկրոշկա-մաթնաբրդոշ

ակցիք-բաժնետոմս

ակցիզ-հարկապիտակ

ամբիցիոզ-հավագնոտ

ամնիստիա-համաներում

ամուլետ-թալիսման ա

Մի ժիր ասպետ մտավ տաճար թալիսմանը ձեռին


լեզվի նվազագուն միավորը կոչվում է հնչուն
տառը հնչունի նշան է
հայրենում կա 36 հնչուն 39 տառ հնչուներից 6-ը ձայնավոր է (ա, ի, ու, է(ե), օ(ո))
բայաձայները լինում են եռաշարգ
բ-պ-ք
գ-ք-ք
դ-թ-տ
ձ-ծ-ց
ջ-ճ-չ
երկշարքը
վ-ֆ
զ-ս
ղ-գ
միաջարգ
ն
ր
հ
լ
մ
ռ
այն հանչունը կամ հնչունահումբը, որ մի մասն է արտահայտում կոչվու է բառ
բառերը ըստ կազմության լինում են պարզ, պարզացանծավուշր, բարդ բարդանծավոր

բառերը կարող են կազմված լինեն արմատից, ացանծից և վարջավորությոներից արմատը բառի հիմնական իմաստը արտահայտող մասն է ածացնել ավելացնելով բառին կա արմատին փոխում են բառիմաստը վերջավորություները պոխում են բառիձևը



հանրահաշիվ

)Լուծե՛ք անհավասարումը.
ա) x2 + 4x + 6 > 0
D=-8
(-∞;+∞)
բ) 3x2 + 8x + 22 ≥ 0
D=-200
(-∞;+∞)
գ) — 2x2 + 4x — 10 < — 2
D=-64
(-∞;+∞)
դ) x2 + 6x + 15 ≤ 5
D=24
(-∞;+∞)
ե) x2 + 6x + 14 < 3x — 1
x2+3x+15 >0
D=-51
(-∞;+∞)
զ) — 4x2 + 6x — 9 < 1 — x
-4x2 +7x-10>0
D=-111
(-∞;+∞)

2)Լուծե՛ք անհավասարումը.
ա) x2 — 8x + 16 ≥ 0
D=0
x1=4
x2=4
բ) x2 — 7x + 10 ≥ 1 — x
x2-6x+9>0
D=0
x1=3
x2=3
գ) 3x2 + 12x + 10 ≥- 2
3x2 + 12x + 12 ≥0
D=0
x1=-2
x2=-2
դ) — 4x2 + 6x — 2 ≥ 2x — 1 ,
— 4x2 + 4x — 1 ≥ 0
D=0
x1=1/2
x2=1/2
ե) — x2 — 8x + 2 ≤ 33 + 2x
— x2 — 10x + 29 ≤0
D=196
x1=-12
x2=2
զ) (x + 7)2 > 2x + 13
x2+12x+36>0
D=0
x1=6
x2=6

3)Տրված է 3x2 + bx + 5 < 0 քառակուսային անհավասարումը։ Հայտնի է, որ b2 — 60 < 0։ Գտե՛ք անհավասարման լուծումների բազմությունը:
b2<60
D<0
(-∞;+∞)

4)Տրված է 4x2 + bx + 1 ≥ 0 քառակուսային անհավասարումը: Հայտնի է, որ b2 < 7։ Գտե՛ք անհավասարման լուծումների բազմությունը:
D<-9
(-∞;+∞)

Քրոմոսոմներ, գեներ, կարիոտիպ

Կարիոտիպը նշանակում է…

ա) Գեների հաջորդականության ամբողջականությունը
բ) Օրգանիզմի բոլոր սպիտակուցների համախումբը
գ) Օրգանիզմի քրոմոսոմների ամբողջական հավաքածուն՝ քանակը, չափը և ձևը
դ) ԴՆԹ-ի կրկնօրինակման գործընթացը

Մարդու սոմատիկ բջիջներում քանի՞ քրոմոսոմ կա։

ա) 22
բ) 23
գ) 44
դ) 46

Մարդու սեռաբջիջներում (գամետներում) քանի՞ քրոմոսոմ կա։

ա) 23
բ) 46
գ) 44
դ) 22

Քրոմոսոմների մեծամասնությունը ի՞նչ ձև ունեն մետաֆազում։

ա) Օղակաձև
բ) S-աձև
գ) X-աձև (երկքրոմատիդ)
դ) Գնդաձև

Քանի՞ զույգ ավտոսոմ և քանի՞ զույգ սեռական քրոմոսոմ ունի մարդը։

ա) 23 ավտոսոմ, 1 սեռական
բ) 22 ավտոսոմ, 1 սեռական
գ) 22 սեռական, 1 ավտոսոմ
դ) 23 սեռական, 2 ավտոսոմ

հանրահաշիվ

1)Անհավասարումը լուծե՛ք միջակայքերի եղանակով.
ա) x2 — 6x + 5 > 0
D=36-20=16
x1=6+4/2=5
x2=6-4/2=1
(x-5)(x-1)>0
(- ∞, 1) U (5, +∞)
բ) — x2 + 9x + 10 >0
x1=-1
x2=10
(- ∞, -1) U (10, +∞)
գ) 3x2 + 12x + 4 < — 5
x1=-0.367
x2=-3.632993161855452
(-0.367:-3.632993161855452)
դ) 4x2 + 14x — 5 > — 15
x1=0.25
x2=3.75
(0.25;3.75)

2)Անհավասարումը լուծե՛ք գրաֆիկական եղանակով.
ա) x2 + 6x — 7 > 0
բ) — x2 + 4x — 3 <= 0
գ) — 4x2 — 6x + 5 >= 7
դ) 4x2 + x + 8 >= 24 — 11x

3)Լուծե՛ք անհավասարումը.
ա) (x — 6)(x + 9) < 0
բ) (x + 4)(x — 3) >= 0
գ) (x — 5)(x + 1) >= 0
դ) (2x + 5)(x + 5) <= 0
ե) — 3(x + 1)(x — 5) > 0
զ) — 2(x + 4)(x — 3.25) <= 0

ՎԻՐՈՒՍՆԵՐ

Վիրուսները ոչ բջջային վարակիչ մասնիկներ են, որոնք բաղկացած են գենետիկական նյութից դնթ կամ ռնթ և սպիտակուցային թաղանթից, որոնք կարող են բազմանալ միայն կենդանի բջիջների ներսում։ Դրանք վարակում են օրգանիզմները և առաջացնում տարբեր հիվանդություններ։
Կյանքի ոչ բջջային ձևեր — Վիրուսներ

1. Ի՞նչ է վիրուսը։
ա) Միաբջիջ օրգանիզմ
բ) Բազմաբջիջ օրգանիզմ
գ) Ոչ բջջային ձև՝ ժառանգական նյութով և սպիտակուցային պատյանով
դ) Մոլեկուլային միացություն

2․Վիրուսները ունեն․
ա) Միայն ԴՆԹ
բ) Միայն ՌՆԹ
գ) ԴՆԹ կամ ՌՆԹ
դ) ԴՆԹ և ՌՆԹ միասին

3․Ինչո՞ւ են վիրուսները համարվում ոչ բջջային ձևեր։
ա) Որովհետև չունեն բջջային կառուցվածք
բ) Որովհետև չեն բազմանում
գ) Որովհետև չունեն ժառանգական նյութ
դ) Որովհետև չեն կարող առաջացնել հիվանդություն

4,Որտե՞ղ են վիրուսները բազմանում։
ա) Ջրում
բ) Արտաքին միջավայրում
գ) Միայն կենդանի բջջի ներսում
դ) Ինքնուրույն՝ առանց բջջի


5. Ինչո՞վ է կազմված վիրուսի մարմինը։
ա) Միայն սպիտակուցներից
բ) Նուկլեինաթթվից և սպիտակուցային պատյանից
գ) Ցիտոպլազմայից և միջուկից
դ) Սպիտակուցից և ածխաջրերի

6. Ո՞ր վիրուսն է առաջացնում ՁԻԱՀ հիվանդությունը։
ա) Գրիպի վիրուսը
բ) Կորոնավիրուսը
գ) ՄԻԱՎ-ը
դ) Հերպես վիրուսը

7. Ինչպե՞ս է վիրուսը վնասում օրգանիզմին։
ա) Բջիջների սնունդը խլելով
բ) Բջիջների ներսում բազմացմամբ և դրանք ոչնչացնելով
գ) Արյան մեջ թունավոր նյութեր արտազատելով
դ) Օրգանիզմի ջերմաստիճանը բարձրացնելով