Ժամհարյան Լեվոն

1)Թվարկված նկարներից որո՞ւմ է ցուցադրված i և h վեկտորների գումարը եռանկյան կանոնով:

1)

2)Նայիր հետևյալ նկարին՝

Ընտրիր ճիշտ հավասարությունը:
Վեկտոր g = i +h
Վեկտոր i = h + g
Վեկտոր h = i +g

3)Տրված է TUVZ սեղանը: Ո՞ր վեկտորն է հավասար այս վեկտորների գումարին՝ UT+TZ գումարումը եռանկյան կանոնով կատարելիս:

Ընտրիր ճիշտ տարբերակը:

ա)ZV
բ)UZ
գ)ZU
դ)TV

4)Տրված է հետևյալ սեղանը: Կատարիր BA+AD գումարումը:

Ընտրիր ճիշտ տարբերակը:

ա)CD
բ)BD
գ)AC

5)Օգտվելով եռանկյան կանոնից՝ կառուցե՛ք a և b վեկտորների գումարը:

ա)a+b=AB+BC D)a+b=AB+BC գ)a+b=ac

6)Գծե՛ք ABCDEF վեցանկյուն: Կառուցեք հետևյալ վեկտորները. AC + CE և AD+DF:

7)Գտե՛ք ա) AB և BC , բ)CB և BA , գ) AB և BA վեկտորների գումարը, որտեղ A, B, C կետերը կամայական կետեր են:

Տեսական հարցեր 

1.Ի՞նչ է ատոմի էլեկտրոնային թաղանթը։ 

նա ելեկտրոներնեն, որոնք պտպում են էլեկտրական մակարդակի վրա

2. Որտե՞ղ են գտնվում էլեկտրոնները ատոմում։ 

էներգիայի մակարդակներում

3. Ի՞նչ է էլեկտրոնային մակարդակը կամ շերտը։ 

Էլեկտրոնային մակարդակը դա տեղնե, որի վրա պտպվում են էլեկտրոները

5.Քանի՞ էլեկտրոն կարող է տեղակայվել. 

Առաջին շերտում՝ S=2

Երկրորդ շերտում՝ S=2 P=6

Երրորդ շերտում՝ S=2 P=6 D=10

6. Ինչպե՞ս է կապված ատոմի կարգահամարը և նրա էլեկտրոնների քանակը։ 

S օրբիտալը կարա տեղավորի երկու ելեկտորն P օրբի տալը կարա տեղավորի վեց էլեկտրեն D օրբիտալը կարա տեղավորի 10 էլեկտրոն F օրբիտալը կարա տեղավորի 14 էլեկտրոն

7.Ի՞նչ է իոն, և ինչպե՞ս է փոխվում էլեկտրոնային կառուցվածքը իոն ձևավորվելու ժամանակ։

եթե ատոմի վրա կա ազատ տեղ օրբիտալների վրա ուրեմն էլեկտրոնը կարա թռնի նրանց վրա

III. Ընտրովի հարցեր

1. Քանի՞ էլեկտրոն է տեղավորվում ատոմի առաջին էլեկտրոնային շերտում։

ա) 1

բ) 2

գ) 4

դ) 8

Պատ.՝ 

բ

2. Եթե ատոմի կարգահամարը 8 է, ապա նրա էլեկտրոնային կառուցվածքը կլինի՝

ա) 2, 6

բ) 2, 8

գ) 6, 2

դ) 2, 4

Պատ.՝ 

ա

3. Քանի՞ շերտ կունենա ատոմը, եթե ունի 13 էլեկտրոն։

ա) 2

բ) 3

գ) 4

դ) 5

Պատ.՝

բ

Li

առաջին Էլեկտրոնային մակարդակ S=2

երկրորրդ Էլեկտրոնային մակարդակ S=1

Դեռ հին ժամանակներից հայտնի էր, որ մի մարմինը մյուսով շփելիս՝ օրինակ, սաթը բրդով կամ ապակին մետաքսով, նրանք ձեռք են բերում այլ մարմիններ դեպի իրենց ձգելու հատկության: Ակնհայտորեն երևում է նաև, որ ձգողության այդ ուժը բազմաթիվ անգամ գերազանցում է նույն մարմինների գրավիտացիոն փոխազդեցության ուժը: Այս նոր փոխազդեցությանն անվանում են էլեկտրական (հուներեն «էլեկտրոն» բառը նշանակում է սաթ), փոխազդող մարմիններին՝ էլեկտրականացած, իսկ պրոցեսը՝ էլեկտրականացում:

Մարմինների էլեկտրական փոխազդեցությունը քանակապես բնութագրող ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է էլեկտրական լիցք և նշանակվում q տառով: ՄՀ-ում էլեկտրական լիցքի միավորը Կուլոնն է (1 Կլ)՝ ի պատիվ Շառլ Կուլոնի (1736−1806 թթ.), ով ձևակերպել է էլեկտրական լիցքերի փոխազդեցության օրենքը:

Ինչպես ցույց տվեցին փորձերը, բրդով շփված 2 սաթե կամ մետաքսով շփված 2 ապակե միատեսակ ձողերը իրար վանում են, իսկ ապակե և սաթե ձողերը՝ իրար ձգում:  Նշանակում է գոյություն ունի երկու տեսակի էլեկտրական լիցք: Ամերիկացի ֆիզիկոս Բենջամին Ֆրանկլինի առաջարկով մետաքսով շփված ապակու վրա առաջացած լիցքն անվանեցին դրական և վերագրեցին «+» նշան, իսկ բրդով շփված սաթի վրա առաջացած լիցքին՝ բացասական և վերագրեցին «−» նշան: Այս նշանակումից հետո կարելի է սահմանել լիցքավորված մարմինների փոխազդեցության կանոնը։

Նույն նշանի (կամ նույնանուն) լիցքեր ունեցող մարմինները փոխադարձաբար վանում են, իսկ հակառակ նշանի (կամ տատանուն) լիցքեր ունեցող մարմինները փոխադարձաբար ձգում են միմյանց:

Էլեկտրական փոխազդեցության ուժի գոյությունը պայմնավորված է մարմինների վրա ստատիկ լիցքերի առկայությամբ, այդ ուժի ուղղությանը՝ լիցքերի նշանով: Փորձը ցույց է տալիս, որ լիցքավորված մարմինների փոխազդեցության ուժի մեծությունը կախված է նրանց լիցքերի մեծություններից և լիցքավորված մարմինների միջև եղած հեռավորությունից:

Երկու անշարժ, կետային (փոքր չափեր ունեցող) լիցքերի փոխազդեցության ուժի մեծությունը ուղիղ համեմատական է լիցքերի մոդուլների արտադրային և հակադարձ համեմատական է դրանց հեռավորության քառակուսուն:  F=Kq₁q₂/R²    որտեղ q1-ը և q2-ը փոխազդող մարմինների էլեկտրական լիցքերի մեծություններն են, R-ը՝ նրանց միջև եղած հեռավորությունը: k-ն համեմատականության գործակից է, հաստատուն մեծություն, որը հավասար է k=9⋅10⁹Ն⋅մ²/Կլ²

Փորձնական ճանապարհով ստացված այս օրենքը կոչվում է Կուլոնի օրենք:

Տանը՝  դաս 1,2։ Պատասխանել 6-րդ էջի 1- 10 հարցերին, 10-րդ էջի 1-7 հարցերին։ Կատարել մարմինների էլեկտրականացման երևույթը ցուցադրող փորձեր։ Մեկնաբանությունները և եզրակացությունները տեղադրել անհատական բլոգներում, հղումը ուղարկել էլեկտրոնային հասցեիս։   Ֆիզիկա և աստղագիտություն 9: Հանրակրթական դպրոցի 9-րդ դասարանի դասագիրք / Է.Ղազարյան, Ա.Կիրակոսյան, Գ.Մելիքյան, Ռ.Թոսունյան, Ս.Մաիլյան, Ս.Ներսիսյան, Երևան, Էդիտ Պրինտ, 2015թ․

Դասարանում

1․ Ինչպե՞ս են փոխազդում միմյանց հետ թելից կախված 2 ձողերը

I ձող — մետաքսով շփված ապակե

II ձող — մետաքսով շփված ապակե

• վանում են
• չեն փոխազդում
• ձգում են

2․ Ո՞ր դեպքում լիցքավորված/չլիցքավորված մարմինները միմյանց կվանեն:

• 
• այս, բացասական և բացասական լիցքաորված մասնիկները
• 

3․Լիցաքավորված գնդի մոտ կախված խցանե A և B գնդիկները լիցքավորված են:

Ի՞նչ նշան ունեն գնդիկների լիցքերը:

• A բացասական, B դրական
• A դրական, B դրական
• A բացասական, B բացասական

4․ Ինչպե՞ս կփոխվի երկու կետային լիցքերի փոխազդեցության ուժը , եթե դրանց հեռավորությունը  և լիցքերից յուրաքանչյուրի արժեքը փոքրացվի 8 անգամ:

• կմեծանա 8 անգամ
• չի փոխվի
• կմեծանա 16 անգամ
• կփոքրանա 8 անգամ

5․ Քանի՞ մետրով պետք է մեծացնել 6 մ հեռավորության վրա գտնվող լիցքերի միջև տարածությունը, որպեսզի նրանց փոխազդեցության ուժը փոքրանա 36 անգամ:

6 անգամ

6․ Քանի՞ մետրով պետք է մեծացնել 2 մ հեռավորության վրա գտնվող լիցքերի միջև տարածությունը, որպեսզի նրանց փոխազդեցության ուժը փոքրանա 4 անգամ:

2 անգամ

1․ Ի՞նչ նյութեր են կազմում կենդանի օրգանիզմի հիմնական բաղադրությունը։
ա) միայն ջուր
բ) օրգանական և անօրգանական նյութեր
գ) միայն ճարպեր
դ) միայն պրոտեիններ

2․ Որո՞նք են օրգանական և անօրգանական նյութերի հիմնական տարբերությունները։
ա) օրգանականում միշտ կա ածխածին, անօրգանականում՝ ոչ
բ) օրգանականը լուծվում է ջրում, անօրգանականը՝ ոչ
գ) օրգանականը հիդրոֆոբ է, անօրգանականը հիդրոֆիլ
դ) օրգանականը միայն բջիջներում է, անօրգանականը՝ ոչ

3․ Նշե՛ք կենդանի օրգանիզմում հանդիպող հիմնական օրգանական նյութերը։
ա) ջուր, աղեր
բ) ճարպեր, սպիտակուցներ, ածխաջրեր, նուկլեինաթթուներ
գ) միներալներ
դ) աղեր և հանքային նյութեր

4․ Ի՞նչ է հիդրոֆիլ նյութը։
ա) ջրի հետ կապ չունեցող նյութ
բ) ջրի հետ լավ արձագանքող և լուծվող նյութ
գ) ճարպային նյութ
դ) միայն օրգանական նյութ

5․ Ի՞նչ է հիդրոֆոբ նյութը։
ա) ջրի հետ լավ արձագանքող նյութ
բ) ջրում վատ լուծվող կամ անհաղթելի նյութ
գ) սպիտակուց
դ) ածխաջուր

Մի գյուղում, ապրում էր մի տղա։ Նա շատ էր սիրում նկարել տարբեր կառուցվացքեր։ Նա ուզում էր, որ երբ նա մեծանա սարքի մոտակա քաղակում իր կառուցաց տները։ Տղան մեծացավ և նա տեղափոխվել է այդ քաղակ, նա տարել էր իր գծագրերը չափում շինարարության հայեցողությամբ, բայց ամբոհին դուր չի եկել։ Նա հյուրանոցում սենյակ վերցրեց և սկսեց մտածել, թե ինչպես նախագծել այնպիսի շենք, որը մարդկանց դուր կգա։ Նա հասկացավ, որ իր նկարները հարմար են իր գյուղի համար և հասկացավ, որ պետք է փոխի շենքի գաղափարը։ Եվ նույն գիշերը նրա մտքով անցավ վերցնել այս քաղաքի տները, մի փոքր փոխել դրանք արտաքինից, և դա նոր տուն կլիներ։ Նա ամբողջ գիշերը նկարներ նկարելով անցկացրեց, և երբ առավոտը եկավ, նկարները տարավ քաղաքապետարան։և բոլորին դուր եկավ դա։ Տուն վերադառնալուց հետո նա հասկացավ, որ ոչ ոքի չի հետաքրքրում անհատականությունը, մարդկանց համար գլխավորը նոր բանն է, և նա հասկացավ, որ իմաստ չունի նոր բան հորինել։